Przed powstaniem styczniowym - cykl Grottgera Warszawa I (1861)

I. Błogosławieństwo

Od 1860 roku miejscem manifestacji nastrojów patriotycznych stały się kościoły i uroczystości religijne.

II. Lud w kościele

 Stałym elementem nabożeństw stały się modlitwy za Ojczyznę i śpiew "Boże, coś Polskę"

III. Chłop i szlachta

 Na demonstracjach w Warszawie okazywano solidarność wszystkich klas społecznych.

IV. Żydzi warszawscy

 Zbratanie objęło narodowości zamieszkujące ziemie polskie, w tym żydów.

V. Pierwsza ofiara

 Pierwsi zabici padli w starciu z wojskiem rosyjskim 27 lutego 1861 roku.

VI. Wdowa

 Wdowa symbolizuje wszystkie rodziny pogrążone w żałobie po poległych polskich patriotach.

VII. Zamkniecie kościołów

Żołnierze rosyjscy wdarli się do katedry św. Jana bijąc i aresztując wiernych. W odpowiedzi za profanacje świątyni władze kościelne zamknęły wszystkie kościoły.

Artur Grottger  uchwycił i ukazał w cyklu Warszawa I (1861) duchową stronę wydarzeń, podniosłą, patriotyczno-religijną atmosferę jaka zapanowała w Warszawie przed powstaniem styczniowym. Grottger nie zilustrował poszczególnych wypadków, nigdzie nie ukazał wroga. Przedstawił jedynie rodaków – rozmodlonych, pogrążonych w żałobie, bezbronnych, ale zdeterminowanych, gotowych do najwyższych poświęceń. W listopadzie 1861 roku Grottger pokazał Warszawę na wystawie w wiedeńskim Kunstvereinie, jako świadectwo tragedii rozgrywającej się w ojczyźnie. Cykl wywarł wielkie wrażenie. Powielony na fotografiach wiedeńskiej firmy Meithke und Wawer w ciągu kilku miesięcy stał się znany w całym kraju. Do tek z reprodukcjami kartonów artysta dołączył kartę tytułową z motywem korony cierniowej i napisem „PAMIĘCI POLEGŁYCH I RANNYCH NA ULICACH WARSZAWY WSPÓŁBRACI A KU WIECZNEJ MORDERCÓW HAŃBIE. 27 LUTEGO, 8 KWIETNIA 1861”.

Warszawę kupił od artysty Wojciech hr. Dzieduszycki. Obecnie cykl znajduje się w zbiorach Muzeum Muzeum Narodowego we Wrocławiu.
Warszawa I. 1861. Żółtawy karton, kredka czarna, niekiedy światła wydobyte białą. 
Wymiary ok.25 x 35 cm. Wszystkie kartony sygnowane "A. G.", karton IV datowany "1861".
Muzeum Narodowe, Wrocław.

Ikona Lecha Wałęsy

Stanisław Żywolewski, L. Wałęsa, 1991 Katowice

Stanisław Żywolewski, L. Wałęsa, 1991 Białystok

Ikony przedstawiające Lecha Wałęsy to dzieło Stanisława Żywolewskiego. W centrum obrazu znajduje się wizerunek Wałęsy stylizowany na świętego, wokół w mniejszych kwadratach istotne sceny z jego życia stylizowane na wydarzenia hagiograficzne.

 Lech Wałęsa wie ein Heiliger in Ikone.
Lech Wałęsa ist ein polnischer Politiker und Friedensnobelpreisträger. Von Beruf Elektriker, war er von 1980 bis 1990 Vorsitzender der Gewerkschaft Solidarność und von 1990 bis 1995 Staatspräsident Polens. Er organisierte den politischen Wandel Polens von einem realsozialistischen zu einem demokratisch-marktwirtschaftlichen System.

Stan wojenny z 1981 roku według Żywolewskiego

Stanisław Żywolewski, Kolędnicy stanu wojennego, 1990

Stanisław Żywolewski, Boże Narodzenie, 1991

Stanisław Żywolewski urodził się w 1942 roku, w Hajnówce. Artysta należy do kręgu malarzy prymitywistów. Artysta podejmuje w swojej twórczości ważne tematy współczesne i uniwersalne z akcentami filozofii chrześcijańskiej. Przedstawia problemy społeczne i polityczne, wskazując na moralny upadek człowieka. Artysta swoja twórczość traktuje jako misję, staje się bowiem moralistą i publicystą wydarzeń. Jego obrazy charakteryzuje duża ekspresja formy, symbolika, jaskrawość kolorystyki, w której dominuje tematyka religijna i historyczna.

14 lutego 1831 roku - bitwa pod Stoczkiem

Jan Rosen, Bitwa pod Stoczkiem, 1890

14 lutego 1831 roku wojska polskie pod dowództwem gen. Józefa Dwernickiego stoczyły pierwszą zwycięską bitwę powstania listopadowego. Polacy rozgromili liczniejszy korpus gen Fiodora
Gejsmara. Bitwa pod Stoczkiem oprócz poprawienia nastrojów w całym Królestwie nie miała znaczenia ani strategicznego, ani taktycznego. O zwycięstwie Polaków zdecydowało zlekceważenie polskiej kawalerii, brak zgrania rosyjskich kolumn, niesprawdzenie warunków terenowych, które zmusiły do natychmiastowego przyjęcia bitwy bez rozwinięcia swych sił. Ukazała się też mała zwrotność i marne wyszkolenie rosyjskiej kawalerii kontrastujące z nieźle wyszkoloną i bardzo dobrze dowodzoną kawalerią polską. W bitwie ukazał się talent dowódczy Dwernickiego, który był jednym z nielicznych (obok m.in. gen. Ignacego Prądzyńskiego) generałów wierzących w zwycięstwo z Rosją.

Schlacht bei Stoczek
Der Novemberaufstand von 1830/1831 (auch Polnisch-Russischer Krieg 1830/1831 genannt) war der erste größere Aufstand der Polen nach dem Wiener Kongress, der die Unabhängigkeit Polens zum
Ziel hatte. Die polnischen Truppen siegten in den Schlachten von Stoczek, Wawer, Dembe Wielkie 
und Iga. Schlacht bei Stoczek (14 Februar1831) war erste russische Niederlage.

Zaślubiny Polski z morzem - 10 luty 1920 r.

Wojciech Kossak, Zaślubiny Polski z morzem

W październiku 1919 roku gen. Józef Haller  objął dowództwo Frontu Pomorskiego, utworzonego w celu pokojowego i planowego odzyskania Pomorza, zgodnie z ustaleniami traktatu wersalskiego, odebranego Polsce wskutek rozbiorów. Poszczególne miejscowości przejmowano od wycofujących się wojsk niemieckich aż do 11 lutego 1920, kiedy ostatni żołnierze opuścili Gdańsk. Pomimo kilku incydentów, wśród których było kilka prób stawiania zbrojnego oporu, a także liczne przypadki sabotażu, odzyskiwanie Pomorza dla Polski przebiegało bez większych zakłóceń. 10 lutego 1920 generał Józef Haller przybył do Pucka, gdzie dokonał symbolicznych zaślubin Polski z Bałtykiem.

Głównym punktem zorganizowanych wtedy uroczystości była msza święta dziękczynna. W czasie mszy świętej duchowni poświęcili Banderę Polską, którą przy huku 21 salw armatnich podniesiono na maszcie jako znak objęcia przez Polskę Marynarkę Wojenną wachty na Bałtyku. W imieniu dotychczasowych strażników Wybrzeża rybak kaszubski, szyper Jakub Myślisz, przekazał symbolicznie straż w ręce polskiego marynarza. W dniu tym, co Kaszubi uważali za dobry znak, 
Zatoka Pucka była zamarznięta. Zaślubiny odbyły się poprzez wrzucenie pierścienia do morza. 
Polska objęła 10 lutego odcinek wybrzeża morskiego, które wraz z Mierzeją Helską liczyło 140 km zaniedbanego gospodarczo wybrzeża Bałtyku. Wojciech Kossak zainspirowany tym wydarzeniem namalował obraz "Zaślubiny Polski z Bałtykiem" (1931). 

Heirat Polens mit dem Meer
1919 bis 1920 überwachte General Haller mit seinen Truppen die Übergabe des Polnischen Korridors
 und einiger Teile vonWestpreußen an Polen gemäß den Bestimmungen des Versailler Vertrags. Am 10. Februar 1920 in Putzig (Puck) war er die Hauptperson der feierlichen Zeremonie der "Heirat Polens mit dem Meer": Unter Anwesenheit von hohen Staatsdignitären warf er einen goldenen Ring 
mit dem polnischen Staatswappen ins Meer.

Chorągiew z hołdu pruskiego

Jan Matejko, Hołd pruski, 1882

Marcello Bacciarelli, Hołd pruski, 1783-6

Jednym z bardziej spektakularnych zleceń Stanisława Samostrzelnika, malarza doby renesansu, było ozdobienie chorągwi z białego adamaszku, którą w dniu 10 kwietnia 1525 roku Albrecht Hohenzollern złożył królowi Zygmuntowi Staremu podczas ceremonii hołdu na rynku krakowskim (motyw rozpowszechniony przez Matejkę w Hołdzie pruskim). Wraz ze swoim pomocnikiem otrzymał za tę pracę 66 florenów i 16 groszy.  Marcello Bacciarelli również przedstawił tę uroczystość. Chorągiew lenna według opisów historycznych powinna przedstawiać czarnego orła na białym tle (symbol Zakonu Krzyżackiego), z królewską koroną na szyi oraz literą „S” (od łacińskiego brzmienia imienia króla – Sigismundus) na piersi, co miało oznaczać wasalną zależność książąt pruski od króla Polski. Natomiast Bacciarelli, niewrażliwy jeszcze na szczegóły historyczne, na chorągwi niedokładnie ukazał herb Prus Królewskich – orła w koronie i rękę rycerza dzierżącą pałasz. 

Piast z Kruszwicy

Alexander Guagnini, Piast, ok. 1578, z dziela Sarmatiae Europeae descriptio.

Mikołaj Trąba - pierwszy prymas Polski

Stanisław Samostrzelnik, Mikołaj Trąba, XVI wiek

Mikołaj Trąba (ur. ok. 1358 - 1422) notariusz królewski od 1390 roku, podkanclerzy koronny 1403-1412, arcybiskup halicki 1410-12, następnie od 1412 roku arcybiskup gnieźnieński i wreszcie  pierwszy prymas Polski od 1417. Sprowadził tytuł prymasa dla siebie i swoich następców z soboru w Konstancji. Od roku 1417 każdy Arcybiskup Gnieźnieński jest nazywany Prymasem Polski.

Mikołaj Trąba war der polnische Erzbischof von Halytsch und von Gniezno sowie der erste Primas Poloniae (1417–1422). Er erlangte den letzten Titel für sich und seine Nachfolger beim Konzil von Konstanz. Dort war er eines der sechs Mitglieder der Germanischen Konzilsnation und damit an der Papstwahl beteiligt. Seit 1417 war jeder Erzbischof von Gniezno immer auch Primas von Polen.

Stefan Batory - królem Polski

Marcin Kober, Król Stefan Batory, 1583

28 stycznia 1576 roku szlachta na zjeździe w Jędrzejowie uznała elekcje Stefana Batorego na króla Polski. Obraz pióra Marcina Kobera, malarza nadwornego Stefana Batorego.

Św. Maksymilian Kolbe oczami współwięźnia Mieczysława Kościelniaka

Aresztowanie

Na Pawiaku

Pośród więźniów

Zgłoszenie się na śmierć za Franciszka Gajowniczka

Męczeńska śmierć o. Maksymiliana

O. Maksymilian Kolbe, franciszkanin, 17 lutego 1941 r. został aresztowany przez gestapo i przewieziony na Pawiak, a 28 maja do Auschwitz. Pod koniec lipca 1941 r. z obozu uciekł jeden z więźniów. W odwet za tę ucieczkę Niemcy wybrali dziesięciu ludzi na śmierć głodową. Jednym z wybranych na śmierć był Franciszek Gajowniczek, który rozpaczał, że zostawi żonę, dzieci. Wtedy z szeregu wyszedł o. Maksymilian i zgłosił się na śmierć za niego. Maksymilian Kolbe zmarł 14 sierpnia 1941 r. dobity zastrzykiem fenolu. Jego ciało zostało spalone w krematorium następnego dnia. Papież Jan Paweł II kanonizował go 10 października 1982 r. i ogłosił go również męczennikiem z miłości. W KL Auschwitz o. Maksymilian poznał współwięźnia Mieczysława Kościelniaka, malarza, który po wojnie zilustrował męczeństwo świętego.

Auschwitz oczami polskiego Żyda - Davida Olère

Ksiądz i rabin, David Olere

Przybycie transportu, David Olere

Niezdolni do pracy

Zagazowanie

Jedzenie, aby przeżyć

Kolejny więzień Auschwitz, który maluje to, co sam przeżył to polski Żyd - malarz i plakacista David Olère (ur. 19 stycznia 1902 roku w Warszawie, zm. 1985 r. pod Paryżem). Należał do tzw. szkoły paryskiej i obracał się w kręgach artystycznych Paryża lat 20. i 30. XX wieku na Montmartrze i Montparnassie.
20 lutego 1943 roku został aresztowany przez policję francuską i deportowany 2 marca 1943 roku został wywieziony transportem do KL Auschwitz. Przez cały okres pobytu w obozie pracował w Sonderkommando z numerem 106144. Ewakuowany 19 stycznia 1945 roku. Po powrocie z  obozów poświęcił się upamiętnieniu w swoich pracach przeżyć obozowych. Jego wspomnienia były tym bardziej okrutne, gdyż był członkiem Sonderkommando, które zajmowało się paleniem ciał w krematoriach oraz przygotowywaniu ludzi do wejścia do komory gazowej. Jego prace są świadectwem tamtych okrutnych czasów.

27 stycznia 1945 - wyzwolenie KL Auschwitz

z cyklu Dzień więźnia

autor M. Kościelniak

autor M. Kościelniak

autor M. Kościelniak

autor M. Kościelniak

autor M. Kościelniak

Dziś przypada 70 rocznica wyzwolenia największego niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz. 27 stycznia 1945 roku wkroczyli na teren obozowy żołnierze Armii Czerwonej. W tym miejscu zostało zamordowanych około miliona 100 tysięcy ludzi. Mieczysław Kościelniak, więzień obozu, jest autorem 300 rysunków wykonanych za drutami, które są jednym z najbardziej wstrząsających dokumentów zbrodni hitlerowskiej i są najczęściej prezentowanymi eksponatami muzealnymi na świecie. Kościelniak zostaje aresztowany w lutym 1941 r. następnie trafia do obozu w Oświęcimiu (numer obozowy 15261). Zostaje wciągnięty do organizacji konspiracyjnej. Pracuje w różnych „komandach”. Dzięki kolegom lekarzom, którzy zatrudniają go jako sanitariusza, dwukrotnie ocalony jest od śmierci. Ratuje go także jego talent, który doceniają Niemcy. Świadom zagrożenia postanawia jednak przy pomocy kolegów z konspiracji swoje prace przemycać z transportem brudnej bielizny poza teren obozu. W obozie artysta zawiera krótką aczkolwiek serdeczną przyjaźń z ojcem Maksymilianem Kolbe, późniejszym męczennikiem i świętym. Sam wyzwolony dopiero w maju 1945 roku. Rysunki pochodzą z cyklu "Dzień więźnia" ze strony: http://www.mieczyslawkoscielniak.com

Szyka wojna z Hitlerem

Artur Szyk, znany także jako Arthur Szyk  to ceniony artysta grafik, ilustrator książek, karykaturzysta. Urodził się w Łodzi w rodzinie żydowskiej, sam zawsze uważał się zarówno za Żyda jak i Polaka. W 1940 osiedlił się w Stanach Zjednoczonych, gdzie w 1948 otrzymał amerykańskie obywatelstwo. Artur Szyk jako grafik i ilustrator zyskał uznanie już w okresie międzywojennym – jego prace były wystawiane i publikowane nie tylko w Polsce, lecz również Francji, Wielkiej Brytanii i USA. Prawdziwą popularność przyniosły mu jednak dopiero karykatury wojenne, w których po wybuchu II wojny światowej ukazywał przywódców państw Osi – przede wszystkim Hitlera, Mussoliniego i Hirohito. Po zakończeniu wojny w swojej twórczości nadal angażował się politycznie, przede wszystkim popierając utworzenie państwa izraelskiego.
Twórczość Szyka w swojej warstwie treściowej cechuje się zaangażowaniem społecznym i politycznym, a w warstwie formalnej odrzuceniem modernizmu i nawiązywaniem do malarstwa średniowiecznego i renesansowego, zwłaszcza zdobnictwa książek z tych okresów. W przeciwieństwie do prac większości karykaturzystów, twórczość Szyka wyróżnia się bogatą kolorystyką i dbałością o szczegóły przedstawienia.
Artur Szyk (w Europie Zachodniej i USA artysta znany jest jako Arthur Szyk, tak też przeważnie podpisywał swoje prace) jest dzisiaj artystą znanym i często wystawianym jedynie w swojej ostatniej ojczyźnie – Stanach Zjednoczonych. W Europie, również w Polsce, po wojnie został praktycznie zapomniany i dzisiaj jego twórczość na starym kontynencie i w kraju ojczystym jest mało znana.

Czwarty rozbiór Polski

Artur Szyk, Lebensraum, 1939

Artur Szyk

23 sierpnia 1939 roku ministrowie spraw zagranicznych Niemiec i Związku Sowieckiego podpisali tzw. pakt Ribbentrop-Mołotow. W tajnym protokole strony ustaliły między sobą kwestie rozbioru terytoriów lub rozporządzenia niepodległością suwerennych państw: Polski, Litwy, Łotwy, Estonii, Finlandii i Rumunii. Dokument stanowił podstawę do agresji na Polskę we wrześniu 1939 roku czyli do "czwartego" rozbioru Polski.

O wolność węgierską

Than Mor, Bitwa pod Isaszeg

Dziś kilka słów o bitwie, świadczącej o polsko-węgierskim braterstwie broni. Chodzi o bitwę pod Isaszeg – starcie zbrojne, które miało miejsce 6 kwietnia 1849 w trakcie powstania węgierskiego. Tego dnia 52-tysięczne siły węgierskie dowodzone przez generała Artura von Görgeya przypuściły atak na pozycje austriackie (36 000 ludzi) pod wsią Isaszeg. W trakcie bitwy na tyły węgierskie dostał się jeden z korpusów austriackich pod dowództwem generała Franza von Schlika. Z pomocą Węgrom przybył wówczas batalion Józefa Wysockiego, który wyparł przeciwnika, zmuszając go do odwrotu. W wyniku zaciętej walki ostatecznie Węgrom udało się zdobyć wieś Isaszeg. Straty austriackie wyniosły 4 000 zabitych i rannych.