29 grudnia 1655 - Konfederacja tyszowiecka

Walery Eljasz Radzikowski, Konfederacja tyszowiecka

Tyszowiecka konfederacja, zawiązana w 1655 pod Tyszowcami przez szlachtę i wojsko koronne pod wodzą hetmanów koronnych S. Potockiego i S. Lanckorońskiego. Konfederaci wzywali cały naród polski do opowiedzenia się po stronie Jana Kazimierza i podjęcia walki z wojskami szwedzkimi. Taki obrót spraw w Polsce sprowokowany został przez samowolę i rozpasanie wojsk szwedzkich, liczne nieposłuszeństwa i brak tolerancji dla Kościoła. Szwedzi postępowali w Polsce jak w kraju podbitym, a nie jak w części królestwa szwedzkiego, którą de facto była wtedy Polska po podpisaniu przez szlachtę układów oddających koronę polską Karolowi X.

Tadeusz Kościuszko składa przysięgę na Rynku w Krakowie - 24 marca 1794

Franciszek Smuglewicz, Przysięga Tadeusza Kościuszki na rynku w Krakowie, 1797

Po odprawie oficerów garnizonu krakowskiego, Tadeusz Kościuszko wraz z Józefem Wodzickim udali się na mszę do kościoła kapucynów, po wysłuchaniu której w domku loretańskim złożyli u stóp ołtarza szable, które zostały poświęcone przez gwardiana. Następnie ująwszy szable w dłonie ślubowali, że gotowi są oddać swoje życie dla obrony ojczyzny.

Walery Eljasz-Radzikowski, Poświęcenie szabel Kościuszki i Wodzickiego, 1905

Około godziny 10 na rynku krakowskim pojawił się Tadeusz Kościuszko, po czym odczytano akt powstania oraz Kościuszko złożył przysięgę:

Ja, Tadeusz Kościuszko, przysięgam w obliczu Boga całemu Narodowi Polskiemu, iż powierzonej mi władzy na niczyj prywatny ucisk nie użyję, lecz jedynie jej dla obrony całości granic, odzyskania samowładności Narodu i ugruntowania powszechnej wolności używać będę. Tak mi Panie Boże dopomóż i niewinna męka Syna Jego.

Akt powstania nadawał Kościuszce tytuł Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej (naczelnik insurekcji kościuszkowskiej) i składał w jego ręce całkowitą władzę. 

Mieszko I depczacy balwany

Mieszko I na rycinie Walerego Eljasza- Radzikowskiego z XIX wieku

Lech, protoplasta Polakow

Lech autorstwa  Walerego Eljasz-Radzikowskiego (1841-1905), Biblioteka Narodowa

Lech – legendarny protoplasta Polakow, jeden z 3 braci-zalozycieli państw słowiańskich. Twórca państwa Polan oraz ich stolicy -  Gniezna. Brat Czecha i Rusa. Tradycja przypisuje mu stworzenie nazwy pierwszej stolicy Polski i określenie godła państwa – Orla Bialego. Legenda o nim pojawiła się m.in. w czeskiej kronice Dalimila i polskiej Kronice wielkopolskiej.