Bitwa pod Beresteczkiem w 1651 roku

30 listopada 1808 r. - szarża pod Somosierrą

Obrona i rzeź Pragi

Bitwa pod Olszynką Grochowską

Litewska Jasna Góra - oblężenie Lachowicz

Juliusz Kossak, Jan Chryzostom Pasek pod Lachowiczami

Oblężenie Lachowicz miało miejsce pomiędzy 23 marcem a 28 czerwcem 1660 podczas wojny polsko-rosyjskiej. Armia rosyjska w sile ok. 11 tys. żołnierzy pod wodzą Iwana Andrzejewicza Chowańskiego obległa Lachowicze, jedną z największych twierdz RON-u na Białorusi. Obroną dowodził Stanisław Michał Judycki.
Podczas trzech miesięcy oblężenia twierdza wytrzymała cztery rosyjskie szturmy.  Udaną obronę Lachowicz ówcześni ludzie przypisywali interwencji Matki Boskiej, przez co zyskała miano "litewskiej Jasnej Góry". Była to obok Słucka jedyna forteca Wielkiego Księstwa Litewskiego, która pozostała niezdobyta aż do końca wojny polsko-rosyjskiej.

9 stycznia 1797 r. - powstanie Legionów Polskich we Włoszech

Juliusz Kossak - Generał Jan Henryk Dąbrowski na czele Legionów, akwarela z 1882 r.

Po III rozbiorze nastąpiła emigracja żołnierzy i oficerów z Polski do Włoch i Francji. Dzięki wpływom Napoleona Jan Henryk Dąbrowski podpisał 9 stycznia 1797 umowę z nowym rządem Republiki Lombardzkiej, umożliwiającą powstanie polskich oddziałów. Oddziały otrzymały nazwę Legionów Polskich. Mundury i sztandary były zbliżone do polskich, język komend i stopnie wojskowe również były polskie. Na szlifach widniał włoski napis Ludzie wolni są braćmi.

Bitwa pod Ignacewem - 8 maja 1863 r.

Juliusz Kossak, Bitwa pod Ignacewem, przed 1893

Bitwa pod Ignacewem odbyła się 8 maja 1863 roku podczas powstania styczniowego.

Oddział powstańców pod dowództwem Edmunda Taczanowskiego liczący 1100 żołnierzy, w tym 500 pieszych strzelców, 550 kosynierów i 50 jeźdźców oraz 3 działa znajdował się we wsi Ignacew.  Jego pozycja była mocna, gdyż była otoczona szańcami i zasiekami, a ponadto wieś leżała wśród lasów. Lewe skrzydło sił powstańczych było oparte o bagno. Przeciwko Polakom szedł ścigający ich oddział generała Brunner (ah, ten Brunner), który po połączeniu się z generałem Krasnokuckim liczył około 2000 żołnierzy i 6 dział.

Początkowo Polacy odparli natarcie rosyjskich kolumn, jednak Rosjanie wkrótce znaleźli przejście przez bagna i uderzyli na otwarte lewe skrzydło wojsk powstańczych, wciąż kontynuując natarcie od czoła. Po przełamaniu lewego skrzydła polskiego Rosjanie wdarli się do wsi i rozbili oddział powstańczy. Polacy stracili w bitwie 160 żołnierzy. Straty rosyjskie nieznane.

Bitwa pod Miłosławiem - 30 kwietnia 1848 r.

Juliusz Kossak, Bitwa pod Miłosławiem, 1868

Bitwa pod Miłosławiem to największa bitwa w czasie powstania wielkopolskiego w 1848 r. Wojska pruskie generała Blumena (2500 żołnierzy i 4 działa) ruszyły na skoncentrowane w Miłosławiu oddziały Ludwika Mierosławskiego (1200 żołnierzy i 4 działa). Z odsieczą dotarły jednak dwa oddziały powstańcze: z Nowego Miasta oddział Józefa Garczyńskiego (1000 żołnierzy) i z Pleszewa oddział Feliksa Białoskórskiego (1200).

W pierwszej fazie bitwy słabsze siły polskie zostały wyparte z Miłosławia i zajęły pozycje po obu stronach szosy. W pościg za cofającymi się Polakami Blumen rzucił jazdę. Pościg pruski został wstrzymany z chwilą nadejścia Garczyńskiego, a gdy nadszedł Białoskórski, Polacy ruszyli do kontrataku.

W drugiej fazie bitwy na skutek przybycia posiłków, Polacy przeprowadzili pomyślne kontruderzenie wzdłuż osi drogi, uprzedzili szarżę pruskiej jazdy i wdarli się do miasteczka. Prusacy zmuszeni zostali do odwrotu, jednak wyczerpane walką oddziały powstańcze nie były zdolne do pościgu. Zwycięstwo nie zostało wykorzystane operacyjnie. Straty polskie wyniosły około 200 żołnierzy, a pruskie - 225 żołnierzy.

Bitwa pod Sokołowem Podlaskim - 21 kwietnia 1831 r.

Juliusz Kossak, Epizod z powstania listopadowego, 1891

Bitwa pod Sokołowem to jedna z wielu konfrontacji zbrojnych w okresie powstania listopadowego, która rozegrała się 21 kwietnia 1831. Szwadron kawalerii polskiej z 1. pułku ułanów pod dowództwem majora Sulejowskiego, wykorzystując efekt zaskoczenia, rozbił rosyjski oddział strzelców konnych, kładąc trupem 40 żołnierzy i dwóch oficerów, do niewoli biorąc 173 żołnierzy i 100 koni. Straty polskie minimalne wynosiły 1 zabitego i 3 rannych. Zarówno ta bitwa, jak i wiele jej podobnych, nie miała żadnego większego znaczenia dla przebiegu kampanii, ukazywała jednak wolę walki i kunszt żołnierzy polskich, które nie zostały wykorzystane z przyczyn politycznych.

Początek oblężenia Lachowicz- litewskiej Jasnej Góry - 23 marca 1660

Juliusz Kossak, Jan Chryzostom Pasek pod Lachowiczami

Lachowicze były jedną z największych twierdz Rzeczypospolitej na Białorusi. W trakcie wojny polsko-rosyjskiej 1654-1667 dnia 23 marca 1660 armia rosyjska (ok. 11 tys. żołnierzy)  pod wodzą Iwana Andrzejewicza Chowańskiego obległa twierdze, której obroną kierował wojski rzeczycki Michał Judycki. Podczas trzech miesięcy oblężenia twierdza wytrzymała cztery szturmy Rosjan. Zbliżająca się odsiecz w postaci armii Stefana Czarnieckiego i Pawła Sapiehy sprawiła, że Chowański zwinął oblężenie, zostawiając kilka tysięcy piechoty w obozie dla blokowania garnizonu, i ruszył naprzeciw zbliżającej się odsieczy. Przegrana przez Rosjan bitwa pod Połonką uratowała broniące się od trzech miesięcy Lachowicze. Na wieść o klęsce siły rosyjskie odeszły spod Lachowicz, a 2 lica pod mury twierdzy przybyła zwycięska armia polsko-litewska. Udaną obronę Lachowicz ówcześni ludzie przypisywali interwencji Matki Boskiej, przez co zyskała miano "litewskiej Jasnej Góry". Była to jedyna forteca Wielkiego Księstwa Litewskiego, która pozostała niezdobyta aż do końca wojny polsko-rosyjskiej.

Tuhaj-bej

Juliusz Kossak, Spotkanie Chmielnickiego z Tuhaj-bejem (szkic), 1885

Tuhaj-beja Polacy znają z powieści Henryka Sienkiewicza i ekranizacji tego dzieła, gdzie jego rolę zagrał Daniel Olbrychski. Nie była to jednak postać fikcyjna, ale znaczący przywódca polityczny i wojskowy Tatarów krymskich. Pochodził z rodziny Arğınów o znaczącej pozycji. 30 stycznia 1644 wziął udział w nieszczęsnej dla Tatarów bitwie pod Ochmatowem, gdzie w starciu z wojskami koronnymi stracił ok. 4 tysięcy ludzi. Był zaufanym współpracownikiem chana Islama III Gireja. W 1648 wziął udział w powstaniu Chmielnickiego po stronie powstańców, prowadząc armię ocenianą na od 6 do 20 tysięcy żołnierzy. Badacze podają, że tatarski wódz zginął pod Beresteczkiem w 1851 r.

Juliusz Kossak, Spotkanie Chmielnickiego z Tuhaj-bejem, 1885

Jan I Olbracht (lit. Janas Olbrachtas) na Bukowinie

Juliusz Kossak, Jan Fredro ratuje króla Jana Olbrachta na Bukowinie, 1883

Na obrazie Jan Fredro, wojewoda ruski, miał zginąć w bitwie pod Suczawą ratując orszak królewski. W 1497 roku 40 tys. pospolitego ruszenia wyruszyło na południowy-wschód. Mimo że od 1387 roku Mołdawia była lennem Polski, jej hospodar, Stefan III Wielki, opowiedział się po stronie Turcji. Oblężenie Suczawy nie powiodło się i wyprawa zakończyła się wielkimi stratami polskich wojsk w bitwie pod Koźminem, w której Turcy, Tatarzy i Wołosi wybili ok. 5 tysięcy polskiego rycerstwa, zaskoczonego w czasie odwrotu w wąwozie. Klęskę na wieki utrwaliło mocno przesadzone powiedzenie: Za króla Olbrachta wyginęła szlachta.

Juliusz Kossak, Bitwa pod Plowcami, 1883