17 września 1939 roku w twórczości Stanisława Eugeniusza Bodesa

S. E. Bodes, Sojusz - 17 września 1939

S. E. Bodes, KOP - Bóg, Honor i Ojczyzna

S. E. Bodes, Wydanie żołnierza polskiego sowietom

S. E. Bodes, Obrona Brześcia - 1939

Agresja ZSRR na Polskę dokonana 17 września 1939 przez ZSRR na Polskę. W historiografii radzieckiej miała określenie "wyzwoleńczy pochód Armii Czerwonej" (освободительный поход РККА), a w obecnej rosyjskiej - "polski pochód Armii Czerwonej" (польский поход Красной армии) lub "radziecka inwazja na Polskę" (советское вторжение в Польшу).
Die sowjetische Besetzung Ostpolens, begann mit dem Einmarsch der Roten Armee am 17. September 1939.

Kampania wrześniowa 1939 roku oczami niemieckiego malarza-propagandzisty - Franz Eichhorst

Wojownik w Polsce, Franz Eichhorst - 1940 r, zakupiony przez A. Hitlera za 4000 marek

W okopach przed Warszawą, Franz Eichhorst, 1939, zakupiony przez Hitlera za 1600 marek

Przejazd artylerii, Franz Eichhorst, 1939

Bombardowanie Warszawy, Franz Eichhorst, 1939, zakupiony przez Hitlera za 1600 marek

Uciekinierzy, Franz Eichhorst, 1940, zakupiony przez Hitlera za 1800 marek

Niemieckie oddziały w Warszawie, Franz Eichhorst, 1939

Przemarsz polskich jeńców, Franz Eichhorst, 1940

Franz Eichhorst (1885-1948), niemiecki malarz i ilustrator, w czasie wojny w jego twórczości przeważała tematyka wojenna, zwłaszcza sceny militarne z Polski i Rosji. Posługiwał się często techniką akwareli. Hitler cenił jego twórczość, nadał mu tytuł profesora i często nabywał jego dzieła. Eichhorst brał udział w kampanii propagandowej związanej z agresją na Polskę, a potem na Związek Sowiecki.

Krojanty, 1 wrzesień 1939

Zdzisław Walczak, Krojanty, 2002

Bitwa pod Krojantami to pierwsza polska szarża kawaleryjska podczas wojny obronnej 1939 roku.
Około godziny 19.00 oddziały polskiej kawalerii, wychodząc z lasu na wschód od Krojant, dostrzegły w niewielkiej odległości oddział niemiecki w trakcie odpoczynku. Był to 2. batalion 76 Regimentu z 20 DPZmot. Natychmiast zapadła decyzja o wykonaniu szarży. Ułani w pełnym galopie dopadli wroga, siekąc szablami uciekających. Jednakże Niemcy szybko uporządkowali swoje szeregi i – kiedy szwadrony 18 PUł w pościgu wpadły na rozległą polanę – ostrzelały je od strony Chojnic niemieckie samochody pancerne oraz granatniki, kładąc celny ogień na szarżujących. Forpoczta pułku wraz z dowódcą została zmieciona seriami karabinów maszynowych. Ułani wycofali się za najbliższe wzgórze, tracąc ok. 25 zabitych i 50 rannych z ponad 200 szarżujących. Polegli – płk Kazimierz Mastalerz (pierwszy zabity dowódca pułku podczas wojny), dowódca 2 szwadronu rotmistrz Eugeniusz Świeściak i II adiutant ppor. rez. Tadeusz Milicki oraz około 20 ułanów. Straty niemieckie nie są dokładnie znane. W rezultacie zadanie postawione 18 PUł zostało wykonane kosztem dużych strat własnych; rozpoznano ugrupowanie wroga oraz chwilowo zdezorganizowano i zatrzymano jego oddziały. Piechota polska mogła się wycofać, a Niemcy nie osiągnęli w tym dniu przepraw na Brdzie. Przed północą mocno osłabiony 18 PUł przekroczył Brdę i stanął w Kwiekach jako odwód Zgrupowania „Chojnice”. Straty 18 PUł w ludziach i koniach sięgały 60% pierwotnego stanu. Szarża odniosła także pewien efekt psychologiczny, o którym pisze Heinz Guderian w swoich wspomnieniach: Zastałem ludzi z mego sztabu w hełmach bojowych, w trakcie ustawiania działka przeciwpancernego na stanowisku bojowym. Na moje pytanie, co ich do tego skłoniło, otrzymałem odpowiedź, że każdej chwili pojawić się może polska kawaleria, która rozpoczęła natarcie. Po zakończeniu kampanii polskiej propaganda hitlerowska – na podstawie tej bitwy – stworzyła zafałszowany mit szarżowania polskich ułanów na czołgi, który był także powielany w okresie PRL-u (m.in. film Lotna w reż. Andrzeja Wajdy).

Henryk Dobrzański "Hubal", Zdzisław Walczak

Zdzisław Walczak, "Wrzesień 39'  HUBAL, olej płótno, 1992 r.

Zdzisław Walczak, "HUBAL" suchy pastel , 2002

Henryk Dobrzański,  ps. „Hubal^"major kawalerii Wojska Polskiego, sportowiec, jeden z pierwszych dowódców partyzanckich w czasie II wojny światowej. Uważany za ostatniego „polskiego zagończyka”, bowiem nie złożył broni po bitwie pod Kockiem i walczył nadal z Niemcami, prowadząc wojnę partyzancką do zimy 1939/1940. 30 kwietnia 1940 poczet majora, został zaskoczony w czasie biwaku (prawdopodobnie w wyniku zdrady) przez oddziały 372. dywizji Wehrmachtu w okolicach Anielina, w odległości ok. 20 km od Opoczna. W gwałtownej walce oddział uległ rozproszeniu, a sam „Hubal” poległ z bronią w ręku; kula z serii z karabinu maszynowego trafiła majora prosto w serce.
Henryk Dobrzański, genannt Hubal war Sportler, Major der polnischen Kavallerie und einer der ersten Befehlshaber einer Partisanen-Einheit (Hubalczycy) im Zweiten Weltkrieg.  Am 30. April 1940 wurde Major Dobrzański mit einem Teil seiner Männer bei einer Rast bei Anielin von Einheiten der 372. Infanterie-Division überrascht. Major Dobrzański fiel bei diesem Kampf, seine Einheit löste sich auf.

Polscy kawalerzyści (III), Zdzisław Walczak

Zdzisław Walczak, "Oficer 6 Pułku Artylerii Ciężkiej -Lwów 1921-1939", 1997 r.

Zdzisław Walczak, "Poczet Sztandarowy Szwadronu Jazdy RP", 2002 r.

Zdzisław Walczak, "Oficer 3 Pułku Ułanów Śląskich", 1996 r

Zdzisław Walczak, "Poczet sztandarowy 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich", 2003 r.

Zdzisław Walczak, "Oficer 8 Pułku Artylerii Ciężkiej - Toruń 1921-1939", 1997 r.

Grudziądz - stolicą polskiej kawalerii (Centrum Wyszkolenia Kawalerii)

Zdzisław Walczak, "Komendant Centrum Wyszkolenia Kawalerii płk Tadeusz Komorowski (Grudziądz 1938-1939 r.)", 1995 r. Późniejszy dowódca AK.

Zdzisław Walczak, "Komendant Centrum Wyszkolenia Kawalerii płk dypl. Józef Smoleński Grudziądz 1935-1938 r.", 1995 r

Zdzisław Walczak, "Komendant Centrum Wyszkolenia Kawalerii płk Zygmunt Podhorski [ ZAZA] Grudziądz 1927-1935 r.", 1995 r.

Zdzisław Walczak, "Komendant Obozu Szkolnego Kawalerii Gen. Dyw. Stefan Kasprzycki De Castenedolo Grudziądz 1920-1927 r.", 1995 r.

Zdzisław Walczak, "Mjr Malicki ostatni dca 18 pułku ułanów pomorskich-1939 r.", 1991 r.

Polscy kawalerzyści (II), Zdzisław Walczak

Zdzisław Walczak, "Kapelan 9 Pułku Ułanów Małopolskich", 1991r.

Zdzisław Walczak, "Oficer 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich-Bydgoszcz", 1990 r.

Zdzisław Walczak, "1 Pułk Strzelców Konnych z Garwolina -1939", 1992 r, W Pułku zastąpiono konie żywe końmi mechanicznymi.

Zdzisław Walczak, "Pauker-kotlarz 16 Pułku Ułanów Wielkopolskich z Bydgoszczy", 1993 rok.

Zdzisław Walczak, "Kotlarz 7 Pułku Strzelców Konnych - Poznań - Biedrusko", 1998 r.

Gen. Władysław Bortnowski, dowódca Armii Pomorze, Zdzisław Walczak

Zdzisław Walczak, "Gen. dyw. Władysław Bortnowski dowódca ARMII POMORZE w bitwie pod Bydgoszczą w 1939 r.", 2000 r.

Armia "Pomorze" miała za zadanie obronę na kierunkach z Prus Zachodnich i z Gdańska na Bydgoszcz oraz z Prus Wschodnich na Toruń i Włocławek. Siły Armii były rozdzielone przez Wisłę, na której operowała flotylla okrętów rzecznych. Armia "Pomorze" brała udział w bitwie w Borach Tucholskich, obronie Bydgoszczy i w bitwie nad Bzurą pod Łowiczem i Sochaczewem.

Władysław Anders, Zdzisław Walczak

Zdzisław Walczak, "Dowódca Nowogródzkiej Brygady Kawalerii w latach 1937-1939 gen.bryg. Władysław Anders", 1998

W latach 1928–1939 Władysław Anders był dowódcą Kresowej, a następnie Nowogródzkiej Brygady Kawalerii, dowódca Garnizonu Baranowicze. W 1932 przewodził polskiej ekipie jeździeckiej, która podczas zawodów hippicznych o Puchar Narodów w Nicei zdobyła 4 pierwsze nagrody. Podczas kampanii wrześniowej pierwotnie dowodził Nowogródzką Brygadą Kawalerii w bitwie pod Mławą. W czasie odwrotu spod Mławy nie wykonał rozkazu osłony ruchu 20 Dywizji Piechoty, co było jedną z przyczyn jej rozbicia. Następnie kilkakrotnie Naczelne Dowództwo zmieniało przydział jego brygady. W związku z wielokrotnie zmienianymi rozkazami nie są jasne powody, dla których jednostka nie wzięła, mimo otrzymanego rozkazu, udziału w bitwie nad Bzurą. W czasie przebijania się Armii Poznań i Pomorze przez Kampinos do Warszawy odmówił gen. Tadeuszowi Kutrzebie wykonania rozkazu obrony skraju Puszczy Kampinoskiej, motywując to przewidywanymi zbyt dużymi stratami swojej brygady. Od 12 września 1939 dowodził Grupą Operacyjną Kawalerii swojego imienia. Stoczył ciężkie walki przeciwko Niemcom w okolicach Mińska Mazowieckiego i Tomaszowa Lubelskiego (w ramach drugiej bitwy tomaszowskiej). W tej ostatniej bitwie, po osiągnięciu poważnego sukcesu, jakim było zdobycie 22 września Krasnobrodu, wraz z Nowogródzką Brygadą Kawalerii opuścił zdobyte miasto i dotarł do Majdanu Sopockiego, skąd po krótkim odpoczynku udał się w kierunku Lwowa, wychodząc samowolnie z bitwy i nie powiadamiając o tym dowództwa Frontu Północnego. W wyniku tego udało się mu przebić na południe. Wobec zaciskającego się pierścienia niemiecko-sowieckiego generał Anders zdecydował rozformować Grupę Kawalerii na mniejsze grupy, które miały przedostać się na Węgry. Przebijając się w jednej z takich grup, 29 września w okolicach Sambora generał Anders został dwukrotnie postrzelony przez Ukraińców, po czym dostał się do niewoli sowieckiej.

Szarża pod Wólką Węglową, Zdzisław Walczak

Zdzisław Walczak, "Szarża 14 pułku ułanów Jazłowieckich pod Wólką Węglową", 1994

Szarża pod Wólką Węglową to jedna z kilku polskich szarż kawaleryjskich podczas wojny obronnej 1939 roku (19 września 1939). Była to ostatnia szarża w dziejach jazdy polskiej wykonana z udziałem całego pułku kawalerii. Dowódca 14. Pułku Ułanów Jazłowieckich z Podolskiej BK płk dypl. Edward Godlewski podjął decyzję o skróceniu drogi do Warszawy i postanowił skręcić na południe do Mościsk. Razem z nim tę trasę obrała także mała część 9 Pułku Ułanów Małopolskich. Niespodzianie oba pułki natknęły się w Dąbrowie Leśnej koło Wólki Węglowej na Niemców, lecz płk E. Godlewski nie zmienił decyzji, tylko dał znak do szarży. Ułanów do brawurowego ataku poprowadził dowódca 3. szwadronu 14 PUł, por. Marian Walicki. Dzięki zaskoczeniu Niemców podczas odpoczynku i odwadze polskich żołnierzy pozycje wroga zostały przełamane. Niestety nie rozpoznano, że w Mościskach, na skraju wsi, ustawione jest gniazdo niemieckich karabinów maszynowych i stoją czołgi, które zasypały szarżujących seriami pocisków. Pomimo jednak ciężkich strat (ok. 105 zabitych ułanów i 100 rannych, tj. łącznie ok. 20% stanu, w wyniku poważnych ran zmarł także por. M. Walicki), natarcie powiodło się; oba pułki przebiły się do Warszawy.

Wrzesień 1939, Zdzisław Walczak

Zdzisław Walczak, WRZESIEŃ I'39, 1991 r.

Zdzisław Walczak, Wrzesień '39, 1991 r.

Zdzisław Walczak, Wrzesień `39 III, 1990 r.

Arthur Szyk wobec agresji niemieckiej w 1939 roku (2)

Arthur Szyk, 1939

Arthur Szyk, Warszawa wrzesień 1939

Arthur Szyk, 1939

Arthur Szyk

Arthur Szyk, 1939

Arthur Szyk wobec agresji na Polskę w 1939 roku

Arthur Szyk, 1939

Arthur Szyk, Polska Chrystusem narodów, 1939

Arthur Szyk, Londyn 1939

Arthur Szyk, Das Herrenvolk, 1939

Wybuch II wojny światowej zastał Szyka w Wielkiej Brytanii, gdzie nie tylko nadzorował prace przy wydaniu Hagady, ale nadal tworzył i wystawiał swoje prace. Na wybuch wojny artysta zareagował natychmiast. W styczniu 1940 w Fine Art Society w Londynie otwarto wystawę jego 72 karykatur pt. War and "Kultur" in Poland. Wystawa spotkała się z pozytywną oceną.

Rynsztunek żołnierzy Wojska Polskiego według Marka Szyszko

Marek Szyszko,

Żołnierz polski z ciężkim karabinem maszynowym Browning wz. 30

Marek Szyszko,

Polski kanonier – w tle działo wz. 97 Schneider kal. 75 mm

Marek Szyszko,

Ułani z 12. pułku z działkiem ppanc. wz. 36 Bofors kal. 37 mm, w stalowych hełmach typu „Adrian” , uzbrojeni w karabinki Mauser M 98 w wersji kawaleryjskiej

Marek Szyszko,

Porucznik 10. Brygady Kawalerii w kurtce skórzanej i z pistoletem przy pasie. W tle – tankietka TKS uzbrojona w najcięższy karabin maszynowy FK-A wz. 38 kal. 20 mm

 

Marek Szyszko,

Strzelec z plutonu marynarskiego 2. Morskiego Pułku Strzelców uzbrojony w polski karabin syst. Mausera z bagnetem

Marek Szyszko,

Porucznik Wojska Polskiego z pistoletem VIS