Unia Lubelska 1569 - 450 rocznica zawarcia

Romans króla z Barbarą

Jan Matejko, Zygmunt August z Barbarą na dworze radziwiłłowskim w Wilnie, 1867

W październiku 1543 r. do Gieranojów przyjechał król Zygmunt August i spotkał tam Barbarę Radziwiłłównę. Oficjalnym celem wizyty było załatwienie spraw spadkowych po Gasztołdach. Wówczas prawdopodobnie nastąpiło pierwsze zbliżenie pomiędzy późniejszymi małżonkami. Pobyt króla został wtedy przedłużony, oficjalnie z powodu szerzącej się zarazy. Romans był kontynuowany w Wilnie, w tym czasie Zygmunt August był jeszcze małżonkiem Elżbiety Austriaczki. Dopiero gdy król został wdowcem, zawarł potajemny ślub z Barbarą w 1547 roku. Małżeństwo wywołało burzę wśród szlachty i spotkało się ze sprzeciwem Zygmunta Starego i Bony. Na sejmie piotrkowskim 1548, senatorowie i Izba Poselska żądała unieważnienia małżeństwa. Król odparł wszystkie ataki, stanowczością i energią zmusił wszystkich po kolei oponentów do uległości, doprowadził do koronacji Barbary. Barbara Radziwiłłówna została koronowana na królową Polski 7 grudnia 1550 r. Jej małżeństwo podniosło znaczenie rodu Radziwiłłów i innych rodów litewskich, co spotkało się z oporem szlachty i magnaterii polskiej.

Śmierć Zygmunta II Augusta

Jan Matejko, Śmierć Zygmunta II Augusta w Knyszynie

Jan Matejko namalował obraz przedstawiający śmierć ostatniego Jagiellończyka na tronie polskim - króla Zygmunta II Augusta. Widzimy poruszony cały dwór, a w centrum kapłana przybyłego wraz z ministrantem, aby udzielić umierającemu wiatyku.

Ostatni polski Jagiellończyk

Zygmunt II August, warsztat Lukasa Cranacha Młodszego, ok. 1555

7 lipca 1572 roku w Knyszynie zmarł bezpotomnie król Polski i wielki książe litewski Zygmunt II August jako ostatni polski monarcha z linii męskiej dynastii jagiellońskiej. Po jego śmierci królami RP zostawali królowie elekcyjni począwszy od Henryka Walezego.