Historia Polski w malarstwie: Śląsk

Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Śląsk. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 14 grudnia 2020

Bitwa pod Lutynią - III wojna śląska - 5 grudnia 1757 r.

Bitwa pod Lutynią (Schlacht bei Leuthen)) to zwycięska bitwa wojsk pruskich pod wodzą króla Fryderyka II nad wojskami austriackimi w czasie wojen śląskich. Zwycięstwo z 5 grudnia 1757 roku utrwaliło panowanie pruskie nad Śląskiem.

czwartek, 8 grudnia 2011

Bolesław I Wysoki - (1127 - 8 grudnia 1201) polski krzyżowiec

Jan Matejko, Boleslaw I Wysoki

Bolesław I Wysoki (1127-1201), to najstarszy syn Władysława II Wygnańca; ojciec m.in. Henryka I Brodatego. Książę śląski od 1163. Od 1146 - na skutek konfliktu seniora z juniorami (Władysław II Wygnaniec) - przebywał wraz z ojcem na wygnaniu, na dworze króla niemieckiego Konrada III, u boku którego uczestniczył w II krucjacie (1147-49) do Ziemi Świętej, zwiedził także Konstantynopol. Po śmierci Konrada 1152, wstąpił na służbę u jego następcy Fryderyka I Barbarossy, biorąc udział w jego wyprawie włoskiej 1154-1155 i uczestnicząc prawdopodobnie w koronacji na cesarza 1155. Wsławił się podczas oblężenia Mediolanu w czasie kolejnej kampanii włoskiej Barbarossy 1158-1162 przeciwko zbuntowanym miastom północnej Italii. 1163 powrócił do kraju, obejmując wraz z bratem zwrócony im przez Bolesława IV Kędzierzawego Śląsk, jako dziedziczną dzielnicę. 1172 wygnany przez Mieszka I Plątonogiego, zwrócił się o pomoc do cesarza niemieckiego, dzięki któremu odzyskał Śląsk, zmuszony był jednak do wydzielenia Mieszkowi I Plątonogiemu dzielnicy raciborskiej, a swemu najstarszemu synowi, Jarosławowi - opolskiej; prawdopodobnie płacił odtąd również cesarzowi coroczny trybut ze Śląska. 1177 przyczynił się do upadku Mieszka III Starego, nie udało mu się jednak przejąć tronu krakowskiego. Nie zdołał zrealizować żadnych większych planów politycznych, a na tronie wrocławskim utrzymywał się w dużej mierze dzięki pomocy zewnętrznej. Położył natomiast zasługi dla rozwoju gospodarczego Śląska. Popierał rozwój osadnictwa wiejskiego, rozpoczął kolonizację przygranicznych puszcz, zapoczątkował rozwój górnictwa w Złotoryi. Ufundował m.in. klasztor Cystersów w Lubiążu, który miał stać się nową nekropolią książąt śląskich; został tam pochowany.

niedziela, 20 lutego 2011

Głowa Henryka Pobożnego

fragment z Legendy o św. Jadwidze, XV w.

Motyw ściętej głowy Henryka Pobożnego często pojawia się w malarstwie i ilustracjach bitwy legnickiej. Głowę księcia Henryka Pobożnego, nabitą na włócznię, Tatarzy pokazali załodze legnickiej, wzywając do poddania się. Jednak miasto i zamek nie wpuścił Tatarów. Ci pewni, że rozbici Polacy nie stanowią już zagrożenia, udali się do głównych sił Batu-chana łupiących Węgry. Głowę Henryka Pobożnego przewieźli na Węgry i rzucili na stos innych ściętych głów.

Master of the Wielowieś Triptych, Scena z Ołtarza Św. Jadwigi Śląskiej. ok. 1430

Anonim, Bitwa pod Legnicą, 1352

Jan Matejko, Książę Henryk Pobożny, XIX w.

Wyjazd Henryka II Pobożnego pod Legnicę. Twarz księcia smutna, oczy wytrzeszczone, przestraszone. Na obrazie Matejko umieścił tarczę z orłem śląskim. Wyruszył na bitwę w której poległ. Henryk II Pobożny książę śląski, wielkopolski i krakowski pozostał w pamięci potomnych jako idealny rycerz i władca chrześcijański, na czym na pewno rzutowała tragiczna śmierć w bitwie pod Legnicą.

poniedziałek, 7 lutego 2011

Po plebiscycie...

Plebiscyt zostal przeprowadzony 20 marca 1921 i poprzedzony dwoma powstaniami ludności Śląska domagającej się przyłączenia regionu do Polski. W wyniku podliczenia głosów w sposób globalny za Polską opowiedziało się 40,4%, a za Niemcami 59,5% uprawnionych do głosowania.

W związku z dalszymi niekorzystnymi postanowieniami dla Polaków Wojciech Korfanty wbrew zakazowi Warszawy wydał w dniu 3 maja 1921 rozkaz o rozpoczęciu III powstania slaskiego.

W jego wyniku Polacy zajęli niemal cały obszar plebiscytowy. Konferencja Ambasadorów w sprawie podziału Górnego Śląska przyznała Polsce powiaty: kozłowicki, pszczyński, Królewskiej Huty (chorzowski), prawie cały rybnicki, część powiatów Tarnowskie Góry, lublinieckiego, raciborskiego, powiatu Zabrze, bytomskiego i gliwickiego, bez miast Zabrze, Gliwice i Bytom - tj. łącznie 3 000 km. kw. zamieszkałych przez 1 milion ludzi. Było to wprawdzie mniejsza część terytorium na którym odbywał się plebiscyt, lecz jednocześnie bardziej uprzemysłowiona.

Z decyzja ambasadorow Niemcy sie nie pogodzili. Na kopertach pojawily sie wyraznie na to wskazujace znaczki.

Na znaczku widac dlonie polskie i czeskie rozdzielajace Gorny Slask.
Podpis: Niemcy nie zapomna tego nigdy!

Na powyzszym plakacie widac niezadowolenie Niemcow ze wszelkich strat terytorialnych po I wojnie swiatowej. Najwiecej zyskala/odebrala Polska: Pomorze Gdanskie (Westpreussen), Wielkopolska (Posen) i Gorny Slask (Oberschlesien). Plakat zatytulowany: Stracona - jednak nie zapomniana ziemia.

Ponizej wiersz (wolne tlumaczenie): W sercu winno zapasc slowo jak skala: to co utracilismy, nie moze straconym byc! Od 1938 Niemcy rozpoczeli odzyskiwanie: Austria, Sudety, a od 1939 atakiem na Polske rozpoczela sie II wojna swiatowa.

niedziela, 6 lutego 2011

Niemieckie wsparcie plebiscytowe

Zbiorka graniczna na Gorny Slask

W samych Niemczech organizowano zbiorki pieniezne na sprowadzanie emigrantow slaskich z glebi Niemiec.

Cała administracja niemiecka zaangażowała się w wyszukiwanie emigrantów śląskich którzy mogliby pojechać w rodzinne strony i głosować na Niemcy. Dostawali oni potrzebne dokumenty, urlop od pracy, pieniądze na podróż podczas gdy chcący głosować za Polską zazwyczaj musieli porzucać pracę i podróżować na własny koszt.

Ratuj plebiscytowe obszary!
Daj swoj graniczny datek!

Prawo głosu dodatkowo otrzymało aż 182 tys. osób, które miały przybyć z Niemiec i które w ogromnej większości oddały swe głosy za Niemcami. Te glosy przewazyly na zwyciestwie w plebiscycie Niemiec.

Plebiscyt na Śląsku odbywał się w obrębie państwa niemieckiego i przy pełnym współistnieniu administracji niemieckiej. O ile pod wpływem wojny mogła się ona nieco zdestabilizować, to jednak każdy kolejny dzień odsuwający termin plebiscytu, ją umacniał.

Niemieckie znaczki propagandowe:

Gornoslazacy, Szczesc Boze! Na niemiecki wybor!

Gornoslazaku! Badz wierny Ojczyznie, z meska odwaga poprzez niemiecki wybor wszystko bedzie dobrze.

piątek, 4 lutego 2011

Zmagania propagandowe na Slasku

ulotka polska

Plebiscyt na Górnym Śląsku w 1921 r. poprzedziła szeroko zakrojona akcja propagandowa prowadzona przez Polaków i Niemców. Treści propagandowe zamieszczano w artykułach prasowych, na plakatach, afiszach, a także niewielkich ulotkach i nalepkach. Wydawano cegiełki na cele plebiscytowe, znaczki okolicznościowe, kalendarze. Nawet opakowania na papierosy wykorzystywano do celów propagandowych. Organizowano także wiece, spotkania, koncerty, odczyty, o których informowały afisze.

Najważniejszym apelem, skierowanym do ludności Śląska, była zachęta do czynnego udziału w plebiscycie. Pojawiły się nalepki, które miały zmobilizować uprawnionych do głosowania. W kampanii sięgano po ważkie argumenty gospo-darcze, historyczne, polityczne, religijne, odwoływano się do wartości rodzinnych. Przytaczano liczne informacje o sytuacji gospodarczej Polski i Niemiec. Poruszano problem wysokości i różnorodności podatków oraz zadłużenia wojennego państwa niemieckiego, wspominano o słabości polskiego pieniądza. Wielokrotnie podnoszono sprawę planowanej reformy rolnej, wykorzystywano także argumenty dotyczące możliwości zatrudnienia, zróżnicowania zarobków, a także zabezpieczenia socjalnego mieszkańców, rent, czy ubezpieczeń.

Pojawiały się liczne odniesienia do przeszłości Śląska, a także polskości Ślązaków przez lata znoszących niemieckie prześladowania. Wskazywano na duchową łączność Ślązaków z Polską, wykorzystując wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, opiekunki ludu śląskiego. Sprawy wyznaniowe pojawiały się też w propagandzie niemieckiej, a ich orędowniczką była św. Jadwiga Śląska .

Posługiwano się poezją, bajką, satyrą, żartem i karykaturą. Niemcy posługiwali się także satyrycznymi nalepkami, które wykorzystywano do zaklejania plakatów czy ulotek polskich. Podważano wiarygodność propagandy strony przeciwnej, a strona polska wskazywała na niezbyt „czyste” metody agitacji niemieckiej. Słowo pisane było wspierane ilustracją, która wzmacniała przekaz.

Zarówno Polacy jak i Niemcy w swoich pismach posługiwali się językiem polskim i niemieckim. Wiele druków było dwujęzycznych, pojawiały się także odrębne edycje w dwu wersjach językowych, np. plakaty Lasst Euch nicht vormachen, bleibt bei Deutschland! oraz Nie dajcie sobie zawracać głowy, pozostańcie przy Niemczech!

ulotka niemiecka. napis: dla wielkosci Polski! Niemiecki Gornoslazaku, chcesz byc polskim miesem armatnim!
Pamietajmy, ze w tamtym czasie Polska toczyla boj z Bolszewikami (cud nad Wisla).

środa, 2 lutego 2011

Niemiecka propaganda na Slasku w 1921 roku, cz. III

Odpowiedz niemiecka:

a/ religijna

Wzywanie niebieskiego wstawiennictwa u sw. Jadwigi, patronki Slaska.

b/ ekonomiczna

Wymowa tego zestawienia cen: jak przyjda Polacy to ceny pojda w gore! Zobaczcie co sie stalo na Slasku austriackim, jakie podwyzki! Nikt nie lubi podwyzek... Zatem pozostancie przy Niemcach, u nas nie bedzie podwyzek...

c/ ekonomiczno-estetyczna

Tlumaczenie: Tak wygladaja polscy emigranci

i wy tak bedziecie wygladac, jesli Slask przejdzie do Polski.

Gornoslazacy! Zostancie przy nowych Niemczech!

wtorek, 1 lutego 2011

Polska propaganda na Slasku 1921, cz. 2

Modlitwie Polaka-patrioty pomagaja sekwencje.

Klasa robotnicza glosuje za Polska, a milionerzy niemieccy zmykaja do Holandii.

Stary motyw Niemiec - krzyzak (powalony po klesce I wojny swiatowej).

Argument ekonomiczny strony polskiej: Niemcy musza splacic dlugi i odszkodowania wojenne. Trzeba bedzie na to zapracowac: kto? robotnik z Gornego Slaska.