Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Litwa. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Litwa. Pokaż wszystkie posty

czwartek, 19 lutego 2015

Widzenie, Artur Grottger

VI. Widzenie
Ostatni, szósty rysunek cyklu Lithuania Artura Grottgera nosi tytuł: "Widzenie". Przedstawia Matkę Boską wraz z Jezusem (wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej) ukazującą się kobiecie-powstańcowi zesłanej w głąb Rosji, która skuta kajdanami pracuje jako górnik w kopalni. Być może to żona poległego gajowego, ukarana za pomoc powstańców. Być może odebrano jej dziecko. A teraz wyciąga dłonie w kierunki Maryi w geście modlitewnej prośby o pomoc. Po zakończeniu powstania styczniowego około 40 tys. powstańców wysłano etapami na katorgę na Sybir, z których więcej niż połowa już nie wróciła do kraju. Epifania Matki Boskiej Częstochowskiej to, mimo klęski powstania i cierpień Polaków, znak nadziei i wiary w nieustanną opiekę Królowej Korony Polskiej.

Duch, Artura Grottgera

V. Duch
Piąty rysunek cyklu Lithuania nosi tytuł "Duch". Przedstawia ducha leśnika - powstańca styczniowego, który poległ w walce i nawiedza jako zjawa swoją chatę powracając do swojej rodziny. Żona przerywa topienie na piecu ołowiu na kule i zamyśla się. Ukazana jest w chwili gdy podnosi z kołyski dziecko i tuli je do piersi. Według pamiętników Wandy Młodnickiej osobiście pozowała ona do tego kartonu w czasie pobytu artysty w Śniatynce. "...Pozowałam do niej ubrana podobnie. Raz wieczorem, poszliśmy wsią, poszukać modela dziecka. Znalazł się u kowala ładny dzieciaczek... Przy pozowaniu trzymałam go, bawiłam, dawałam w buzię cukierki, aby go choć chwilami spokojnym utrzymać."..Wrócił do chaty duchem - mówił Grottger - do domu, bo jakże by można nie wracać tam, gdzie wszystko co najdroższe zostało? Ale żona go nie przeczuwa. Zadumana tylko i smutna, ani wie, że on nie żyje, bo świadomość ta musiałaby być wyrażona w obrazie taką rozpaczą, na jaką nie można znaleźć wyrazu. Pies tylko niespokojnie się zrywa i niemowlę płacze instynktowo." - Wanda Młodnicka cytująca słowa Grottgera opisującego znaczenie kartonu - "Pamiętniki".

Bój, Artur Grottger

IV. Bój
Czwarty rysunek cyklu Lithuania Artura Grottgera nosi nazwę "Bój". Przedstawia jedną z około 2500 bitew i potyczek, do których doszło w latach 1863–1865 w czasie trwania powstania styczniowego. Pomimo ostatecznej klęski wiele z nich zakończyło się zwycięstwem powstańców. Właśnie taką pomyślnie dla powstańców zakończoną bitwę stoczoną w lesie Grottger postanowił uwiecznić. Karton artysta wykonał w 1866 roku w Śniatynce goszcząc we dworze Stanisława Tarnowskiego. Oprócz gospodarza jako modele do obrazu pozowali mu również Napoleon Sarnecki oraz niezidentyfikowany z imienia Strojnowski. Sam artysta wcielił się również w jednego z biegnących w bój powstańców. Jest pierwszą postacią z lewej strony umieszczoną w tle kartonu z charakterystycznym grottgerowskim wąsikiem oraz czapką z piórem oraz biało-czerwoną kokardą narodową.

Przysięga, Artur Grottger

III. Przysięga
Trzeci rysunek cyklu Lithuania Artura Grottgera nosi nazwę "Przysięga". Zaprzysiężenie powstańczego oddziału odbywa się nocą, nieopodal chaty ukrytej na skraju lasu.Na przodzie klęczy gajowy z podniesioną prawą dłonią w geście przysięgi i wpatruje się w krzyż trzymany przez zakonnika, który odbiera przysięgę. Padające na postać przysięgającego światło księżyca podkreśla donośność uroczystości podczas której gajowy staje się żołnierzem walczącym o wolność Ojczyzny.

Znak, Artura Grottgera

II. Znak
Drugi rysunek cyklu Lithuania Artura Grottgera nosi nazwę "Znak". Pierwszy epizod rozgrywa się na Litwie przed rozpoczęciem walk. Przedstawia we wnętrzu chaty śpiącego mężczyznę - gajowego, oczekującego na wezwanie do boju, oraz budzącą go żonę, która zauważa dłoń posłańca, pukającego w okno.

Lithuania, Artur Grottger, 1864-6 - I. Puszcza

I. Puszcza
Lithuania to cykl sześciu czarno-białych rysunków autorstwa polskiego malarza Artura Grottgera, przedstawiających sceny z powstania styczniowego (1863–1865). Cykl Lithuania miał upamiętniać walki powstańcze, jakie miały miejsce na „ziemiach zabranych” – Litwie, Białorusi. Artysta miał w planach wykonanie również trzeciego cyklu poświęconego przebiegowi walk na Ukrainie pt. Roxolania (Ruś), jednak przedwczesna śmierć pokrzyżowała te plany. Cykle te stały się patriotyczną inspiracją dla wielu pokoleń Polaków.
Akcja cyklu rozgrywa się w litewskiej puszczy, gdzie zbierają się powstańcy, organizując partyzanckie oddziały oraz przygotowując się do walki z zaborcami. Głównymi bohaterami jest małżeństwo mieszkające w leśniczówce – leśniczy pełniący służbę w lesie oraz jego żona z dzieckiem. Ukończony cykl artysta przedstawił na wystawie światowej w Paryżu w 1867 roku. Początkowo zamierzał zaprezentować cykl Wojna, ale nie zdążył go odpowiednio wcześnie ukończyć.
Pierwszym kartonem z cyklu Lithuania, jaki artysta narysował, był karton "Puszcza", który wówczas nazwany został Bór. Początkowo miał on być wstępem do cyklu o historii Litwy, jednak później autor zdecydował umieścić go w cyklu poświęconym przebiegowi powstania styczniowego na Litwie i Białorusi. Karton ten powstał w 1864 roku w Wenecji, gdzie artysta wyjechał na zaproszenie Jánosa Pálffy - węgierskiego miłośnika jego twórczości oraz kupca jego pierwszego cyklu Polonia. W roku tym powstały również dwa kolejne kartony Znak oraz Przysięga. Decyzję o pracy nad czwartym kartonem cyklu rozpoczął w maju 1866 roku. Piąty karton "Duch" artysta wykonał w czerwcu 1866 podczas pobytu w Dyniskach, gdzie do wykonania żeńskiej postaci pozowała mu narzeczona Wanda Młodnicka. W miejscowości tej powstał również ostatni karton cyklu "Widzenie". Lithuanię zakupiło Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie i z czasem przekazało ją Muzeum Narodowemu w Krakowie.
Pierwszy rysunek cyklu Lithuania nosi nazwę "Puszcza" i przedstawia uosobioną śmierć, która z kosą przemierza puszczę. Rysunek ukazuje mroczny ostęp dziewiczego, litewskiego boru oraz unoszącą się w powietrzu marę śmierci - zapowiedź krwawych wydarzeń podczas powstania styczniowego na Litwie.

środa, 14 grudnia 2011

Radziwiłłowie - 14 grudnia 1547 r.

Mikołaj Radziwiłł Czarny otrzymuje od cesarza tytuł książęcy
Radziwiłłowie to najpotężniejszy ród magnacki na Litwie i następnie w RON. Świetność rodu podkreśliło uzyskanie 14 grudnia 1547 od władcy Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego Ferdynanda I Habsburga tytułu książąt. Była to zasługa Mikołaja Radziwiłła Czarnego.
Herb Radziwiłłów, nadany im przez cesarza w 1547

piątek, 1 lipca 2011

Unia Lubelska - 1 lipca 1569 r.

Jan Matejko, Unia Lubeska, 1869
1 lipca 1569 roku zawarto na Sejmie w Lublinie unie pomiędzy Królestwem Polskim a Wielkim Księstwem Litewskim. Unia miała charakter realny, w jej wyniku powstała Rzeczpospostolita Obojga Narodów. Oba narody miały wspólnego monarchę, herb, sejm, walutę, politykę zagraniczną i obronną, natomiast odrębne pozostały urzędy, wojsko, skarb i sądownictwo. 

czwartek, 28 kwietnia 2011

Uwolniony jasyr pod Łopusznem - 28 kwietnia 1512

Anonim, Konstanty Ostrogski, XVII w.




Bitwa pod Łopusznem (znana także jako bitwa pod Wiśniowcem)  odbyła się dnia 28 kwietnia 1512 r. Wojska polsko-litewskie pod dowództwem hetmana wielkiego koronnego Mikołaja Kamienieckiego oraz hetmana wielkiego litewskiego Konstantego Ostrogskiego rozbiły najazd Tatarów Krymskich, którymi dowodził Mengli I Girlej. 
Kawaleria polska, licząca 5 tysięcy żołnierzy, dowodzona przez Mikołaja Kamienieckiego, przy wsparciu oddziałów litewskich i ruskich, wycięła w pień 24 tysiące (wg niektórych źródeł 10 tysięcy) Tatarów i uwolniła kilkunastotysięczny jasyr.

sobota, 23 kwietnia 2011

Przypadki kanibalizmu na pograniczu litewsko-ruskim w 1571 roku.

Ein Erschroeckliche doch Warhaftige grausame hungers nott und Pestilenzische plag so im Landt Reissen vnnd Littaw furgangen im 1571 Jar, Augsburg
Ilustracja wydana w Augsburgu przedstawia tragiczną sytuację pogranicznych ziem litewsko-rosyjskich, które po wojnie litewsko-rosyjskiej 1558-70 zostały do tego stopnia spustoszone i ogołocone z pożywienia, że już następnego roku (1571) wybuchła tam wielka epidemia morowego powietrza połączona ponoć z przypadkami kanibalizmu.

wtorek, 22 marca 2011

Początek oblężenia Lachowicz- litewskiej Jasnej Góry - 23 marca 1660

Juliusz Kossak, Jan Chryzostom Pasek pod Lachowiczami

Lachowicze były jedną z największych twierdz Rzeczypospolitej na Białorusi. W trakcie wojny polsko-rosyjskiej 1654-1667 dnia 23 marca 1660 armia rosyjska (ok. 11 tys. żołnierzy)  pod wodzą Iwana Andrzejewicza Chowańskiego obległa twierdze, której obroną kierował wojski rzeczycki Michał Judycki. Podczas trzech miesięcy oblężenia twierdza wytrzymała cztery szturmy Rosjan. Zbliżająca się odsiecz w postaci armii Stefana Czarnieckiego i Pawła Sapiehy sprawiła, że Chowański zwinął oblężenie, zostawiając kilka tysięcy piechoty w obozie dla blokowania garnizonu, i ruszył naprzeciw zbliżającej się odsieczy. Przegrana przez Rosjan bitwa pod Połonką uratowała broniące się od trzech miesięcy Lachowicze. Na wieść o klęsce siły rosyjskie odeszły spod Lachowicz, a 2 lica pod mury twierdzy przybyła zwycięska armia polsko-litewska. Udaną obronę Lachowicz ówcześni ludzie przypisywali interwencji Matki Boskiej, przez co zyskała miano "litewskiej Jasnej Góry". Była to jedyna forteca Wielkiego Księstwa Litewskiego, która pozostała niezdobyta aż do końca wojny polsko-rosyjskiej.

poniedziałek, 21 lutego 2011

Jan Matejko, Chrzest Litwy R.P. 1387, 1889



Jagiełło zdecydował się na zawarcie sojuszu z Polską,  pojął za żonę Jadwigę, przyjąć chrzest i w ten sposób zostać królem Polski. Podpisuje w 1385 roku akt w Krewie, na mocy którego zobowiązuje się przyjąć chrzest, objąć chrystianizacją Litwę (co też rozpoczął w 1387). W 1386 roku w Krakowie Jagiełło przyjmuje chrzest i imię Władysław oraz obejmuje polski tron królewski. Rok później zakłada pierwsze na Litwie biskupstwo: wileńskie.