poniedziałek, 16 kwietnia 2012

Ostatni król Polski

Marcello Bacciarelli, Stanisław August w stroju koronacyjnym 
1764. Olej na płótnie. 265 x 134,5 cm.
Zamek Królewski w Warszawie.

piątek, 13 kwietnia 2012

Polonia Malczewskiego

Polonia Jacka Malczewskiego to kobieta, która jest uwielbiana przez mężczyznę. Miłość do Ojczyzny ukazana jak miłość kobiety i mężczyzny.

środa, 11 kwietnia 2012

Na etapie, Jacek Malczewski

Etap (określenie żargonowe), to pomieszczenia w których przetrzymywano zesłańców gnanych na Sybir po każdym dniu podróży. Były to zazwyczaj pomieszczenia ciasne (typu barakowego), pozbawione podstawowych wygód, brudne, zarobaczone i przeznaczone wyłącznie na nocleg dla zesłańców i odpoczynek dla ich eskorty. Podróżowanie etapami z centrum Rosji za Ural trwało (w zależności od pory roku) od kilku do kilkunastu miesięcy, a śmiertelność – przede wszystkim ze względu na choroby zakaźne, ale również z wycieńczenia i głodu – sięgała 10% zesłańców.

czwartek, 29 marca 2012

Sojusz prusko-rosyjski w Kaliszu - 28 lutego 1813 roku

W Kaliszu Imperium Rosyjskie i Królestwo Prus zawarli 28 lutego 1813 sojusz zaczepno-obronny przeciw Francji Napoleona. Do sojuszu zaproszono Wielką Brytanię i Austrię. Rosja zobowiązała się wystawić 150 tysięczną armię przeciw Napoleonowi. 27 marca Prusy wypowiedziały wojnę Francji. W 1835 roku odbyły się w Kaliszu wielkie manewry wojsk pruskich i rosyjskich dla upamiętnienia tego sojuszu.

Marna frontu wschodniego - bitwa przasnyska 1915 rok

rosyjska propaganda - zdobycie niemieckiego sztandaru pułkowego
Bitwy I wojny światowej są Polakom słabo znane. A na terenach polskich rozgrywały się znaczące bitwy frontu wschodniego. Wśród nich była bitwa przasnyska stoczona została od 18 lutego do 26 marca 1915 roku. Po wygranej bitwie pod Tannenbergiem i przekształceniu się wojny na Zachodzie w wojnę pozycyjną, dowództwo niemieckie zdecydowało, że główne walki w 1915 roku odbędą się na froncie wschodnim. Miasto Przasnysz zyskało na znaczeniu militarnym jako miejsce przełamania frontu przez 8 Armię niemiecką z zamiarem kontynuowania natarcia na Warszawę. Plan nie powiódł się i po pierwszych sukcesach wojska niemieckie zostały przez Rosjan odparte.Walki lutowe zamieniły okoliczne wioski w zgliszcza, zabudowa Przasnysza we wszystkich bitwach odniosła 70% a na wsiach 80% zniszczeń, tysiące ludzi straciło życie bądź zostało okaleczonych a rezultat militarny został nieosiągnięty. Niemcy nie zdołali zabezpieczyć linii Mława-Przasnysz-Pisz ani wyjść na linię Narwi. Wojska niemieckie jak na warunki frontu wschodniego poniosły duże straty w ludziach, sprzęcie i straciły sztandar pułkowy. Rosjanie mimo zwycięstwa nie zdołali rozbić wojsk niemieckich ani zagrozić Prusom Wschodnim, jedynie zdobyli sukces propagandowy rozpowszechniając wzięcie do niewoli 14 000 jeńców niemieckich pod Przasnyszem, wynikiem tego gazety określały bitwę przasnyską jako "Marnę frontu wschodniego". Najwięcej skorzystali na Bitwie przasnyskiej Francuzi i Anglicy, ponieważ Niemcy skierowali cztery Korpusy z frontu zachodniego na wschodni.

niedziela, 25 marca 2012

Rugi pruskie

Konstanty Górski, Rugi pruskie, 1915
26 marca 1885 rozpoczęły się tzw. rugi pruskie czyli masowe wysiedlenia Polaków (i w mniejszej liczbie Żydów) z  Prus w latach 1885-1890. Stały się jednym z symboli antypolskiej polityki niemieckiej wobec Polski  pod zaborami.
Rozporządzenie wykonano z całą brutalnością. W początkowych miesiącach zostało wysiedlonych prawie 26 tysięcy osób, głównie robotników i rzemieślników zamieszkałych we wschodnich prowincjach Prus. Wysiedlenia kontynuowano w następnych latach i do 1890 roku liczba wysiedlonych przekroczyła 30 tys. osób

sobota, 24 marca 2012

Litewska Jasna Góra - oblężenie Lachowicz

Juliusz Kossak, Jan Chryzostom Pasek pod Lachowiczami
Oblężenie Lachowicz miało miejsce pomiędzy 23 marcem a 28 czerwcem 1660 podczas wojny polsko-rosyjskiej. Armia rosyjska w sile ok. 11 tys. żołnierzy pod wodzą Iwana Andrzejewicza Chowańskiego obległa Lachowicze, jedną z największych twierdz RON-u na Białorusi. Obroną dowodził Stanisław Michał Judycki.
Podczas trzech miesięcy oblężenia twierdza wytrzymała cztery rosyjskie szturmy.  Udaną obronę Lachowicz ówcześni ludzie przypisywali interwencji Matki Boskiej, przez co zyskała miano "litewskiej Jasnej Góry". Była to obok Słucka jedyna forteca Wielkiego Księstwa Litewskiego, która pozostała niezdobyta aż do końca wojny polsko-rosyjskiej.

niedziela, 26 lutego 2012

21 lutego 1699 r. - klęska w bitwie pod Martynowem

Maksymilian Gierymski, Potyczka z tatarami, 1867
Zimą 1699 roku Tatarzy po raz ostatni dokonali wielkiego najazdu na terytorium Rzeczypospolitej. Podczas tego najazdu 21 lutego 1699 r. Tatarzy w bitwie pod Martynowem pobili atakujących Polaków, biorąc jeńców. Bitwa ta jest całkowicie nieznana w naszej historiografii. Już współcześni woleli milczeć na ten temat nie przynoszący chluby polskiemu orężowi.

Bitwa pod Grochowem - ciąg dalszy

Wojciech Kossak, Fragment spod Grochowa, 1906, Olej na płótnie. 60 x 85 cm.

sobota, 25 lutego 2012

Bitwa pod Olszynką Grochowską - 25 luty 1831 r.

Obraz Wojciecha Kossaka przedstawiający "czwartaków" podczas bitwy pod Olszynką Grochowską.
25 lutego 1831 roku nacierające na Warszawę rosyjskie wojska Iwana Dybicza zostały powstrzymane przez wojsko polskie dowodzone przez Józefa Chłopickiego. Bitwa była nierozstrzygnięta, ale Rosjanie odstąpili od ataku na Warszawę. Wojciech Kossak wielokrotnie malował obrazy ilustrujące tę bitwę, a nawet zamierzał namalować panoramę Bitwy pod Grochowem.

niedziela, 19 lutego 2012

Obcinanie głów - 19 luty 1846 rok

Jan Lewicki, Rzeź galicyjska, 1871
W lutym i marcu 1846 roku chłopi galicyjscy z wyjątkowym bestialstwem mordowali swoich dziedziców, m.in. odpiłowywali im głowy. Za głównego inspiratora uważany był starosta tarnowski Joseph Breinl von Wallerstern. Austriacy wypłacali nagrody pieniężne za głowy zamordowanych ziemian. Zginęło podczas pogromów pomiędzy 1200 do 3000 osób, niemal wyłącznie ziemian, urzędników dworskich i księży. Ponieważ kwota wypłacana za martwych była dwukrotnie wyższa od płaconej za rannego, wiele osób przywiezionych jako ranne do siedziby starostwa w Tarnowie zamordowano na progu tego budynku stojącego w centrum miasta. Było to tak masowe, że ulicami płynęła krew.

wtorek, 31 stycznia 2012

Krwawo pod Byczyną - 24 stycznia 1588 r.

Bitwa pod Byczyną została stoczona w dniu 24 stycznia 1588 roku a chodziło o tron polski po śmierci Stefana Batorego. Wojska arcyksięcia austriackiego Maksymiliana III Habsburga zajęły pozycję na trakcie królewskim wiodącym do Polski. Naprzeciw stanęła armia Rzeczpospolitej pod wodzą Jana Zamoyskiego, stronnika Zygmunta III Wazy. Bitwa trwała bardzo krótko, była bardzo krwawa i zamieniła się w rzeź uciekających żołnierzy (zginęło po stronie polskiej, ok. 1000, po austriackiej ok. 2000). O sukcesie armii polskiej w części zadecydowała panika wśród Węgrów, którzy źle zrozumieli wydane rozkazy. Arcyksiążę schronił się w Byczynie, którą z marszu wojska polskie zaczęły oblegać. Do ostrzału miasta wykorzystano działa pozostawione przez armię Maksymiliana. Wojsko szykowało się do szturmu miasta, jednak arcyksiążę kazał wywiesić białą flagę i rozpoczął pertraktacje o warunkach poddania się.

sobota, 28 stycznia 2012

28 stycznia 1905 r. - Początek rewolucji 1905 roku

Witold Wojtkiewicz Manifestacja uliczna 1905


28 stycznia 1905 roku PPS ogłosiła strajk powszechny, co stało się początkiem rewolucji w zaborze rosyjskim.

środa, 25 stycznia 2012

25 stycznia 1831 r. - Detronizacja cara Mikołaja przez sejm

François Le Villain, Detronizacja Mikołaja na Sejmie
W czasie powstania listopadowego, pod wpływem manifestacji ulicznych i niepowodzenia misji mediacyjnej wysłanej do Petersburga, zebrany w Warszawie Sejm podjął uchwałę o złożeniu z polskiego tronu króla Mikołaja I. Uchwała utrzymana była w możliwie najbardziej wyważonym tonie, co było efektem starań skrzydła umiarkowanego:


Działo się na posiedzeniu połączonych Izb Sejmowych dnia 25 stycznia 1831 r. w Warszawie.
Najświętsze i najuroczystsze umowy o tyle są nienaruszalne, o ile wiernie są dotrzymywane przez obie strony. Długie cierpienia nasze znane są całemu światu. Przysięgą poręczone przez dwu panujących, a pogwałcone tylekroć swobody – nawzajem i naród polski od wierności wobec dzisiejszego panującego uwalniają. Wyrzeczone na koniec przez samego Mikołaja słowa, że pierwszy ze strony naszej wystrzał stanie się na zawsze hasłem zatracenia Polski, odejmując nam wszelką nadzieję sprostowania naszych krzywd, nie zostawiają jak rozpacz szlachetną.
Naród zatem polski, na sejmie zebrany, oświadcza: iż jest niepodległym ludem i że ma prawo temu koronę polską oddać, którego godnym jej uzna, po którym z pewnością będzie się mógł spodziewać, iż mu zaprzysiężonej wiary i zaprzysiężonych swobód święcie i bez uszczerbku dochowa.


Symbolicznie uznaje się, iż od daty przyjęcia tej uchwały rozpoczęła się wojna polsko-rosyjska 1831 r.

piątek, 20 stycznia 2012

19 stycznia 1546 r. polowanie na Barbarę?

Jan Matejko, Zygmunt z Barbarą na dworze radziwiłłowskim w Wilnie
19 stycznia 1546 r. król Zygmunt II August urządził w Puszczy Białowieskiej polowanie w którym uczestniczyła również Barbara Radziwiłłówna. Rok później byli już małżonkami, ślub wzięty potajemnie, wbrew woli królowej Bony wywołał burzę wśród szlachty i na dworze królewskim.