30 listopada 1808 r. - szarża pod Somosierrą

Bitwa pod Olszynką Grochowską

Jan Kiliński - jeden z pułkowników powstania kościuszkowskiego

Wojciech Kossak, Jan Kiliński prowadzi jeńców rosyjskich przez ulice Warszawy.
1908. Olej na płótnie. 71 x 97 cm.
Muzeum Śląska Opolskiego, Opole

W dniach 17 (Wielki Czwartek) i 18 kwietnia 1794, w czasie insurekcji warszawskiej mistrz szewski Jan Kiliński stanął na czele ludu. Po 2 dniach walk z silnym garnizonem rosyjskim, dowodzonym przez Osipa Igelströma, oswobodzono stolicę. 19 kwietnia insurekcja przyłączyła się do powstania kościuszkowskiego i uznała Kościuszkę za Najwyższego Naczelnika Siły Zbrojnej Narodowej. Władzę przejęła Rada Zastępcza Tymczasowa, w skład której wszedł także Kiliński. Pełnił w niej funkcję radcy w Wydziale Skarbowym, Deputacji Indagnacyjnej i Paszportowej). Wkrótce został zastępcą radcy Rady Najwyższej Narodowej. 28 czerwca 1794 roku Kiliński wysłał oddziały z Warszawy na front. 2 lipca 1794 został mianowany przez Kościuszkę pułkownikiem milicji mazowieckiej. Zorganizował 20 Regiment Pieszy Koronny, który bronił Warszawy przed oddziałami pruskimi. Pod koniec powstania (październik 1794) wysłany do Poznania, gdzie został pojmany przez Prusaków i wydany Rosjanom.

Bitwa pod Raszynem, 19 kwietnia 1809

Wojciech Kossak, Bitwa pod Raszynem

Bitwa pod Raszynem stoczona została w czasie wojny z Austrią (podczas wojen napoleońskich) w dniu 19 kwietnia 1809 na terenie dzisiejszej gminy Raszyn przez wojska polskie i saskie, dowodzone przez księcia Józefa Poniatowskiego, z korpusem wojsk austriackich, pod dowództwem arcyksięcia Ferdynanda Karola d'Este. Zakończona została podpisaniem przez obie strony konwencji oddającej Austriakom stolicę, ale na korzystnych dla strony polskiej warunkach. Bitwa była taktycznie nierozstrzygnięta. Jednak zapoczątkowała ona kampanię, której efektem było między innymi dwukrotne powiększenie obszaru Księstwa Warszawskiego i zwiększenie polskiej siły zbrojnej z 14 tys. do 60 tys. w niecałe trzy miesiące.

Szarża 1 Pułku Ułanów pod Rokitną w 1915 r

Zdzisław Walczak, Szarża 1 Pułku Ułanów pod Rokitną w 1915 r, 2002

Wojciech Kossak, Szarża pod Rokitną, 1934

"Szarża 1 Pułku Ułanów pod Rokitną w 1915 r"  obraz Zdzisława Walczaka przedstawia tragiczną szarżę naszych ułanów. 12 czerwca 1915 roku oddziały II Brygady działały w rejonie wsi Rokitna (obecnie Rokytne, miejscowość na Ukrainie w obw. czerniowieckim). Z polskimi oddziałami sąsiadowały oddziały związku taktycznego pułkownika D. Pappa z prawej strony, a od lewej oddziały 42 dywizji piechoty. Rozpoczął się wspólny atak w celu zdobycia zajmowanych przez Rosjan pozycji w okolicy wsi Rokitna. Pomimo zaciekłych walk wojska austriackie i polskie nie osiągały założonych celów strategicznych. 13 czerwca w godzinach przedpołudniowych pozycje 42 dywizji zaczęły być zagrożone przez nacierające oddziały rosyjskie. Około południa do dywizjonu ułanów powrócił rot. Dunin-Wąsowicz, który został wezwany do szefa sztabu II Brygady kapitana Vargasa. W celu wyparcia oddziałów rosyjskich z pozycji we wsi Rokitna drugi i trzeci szwadron miał zaatakować z lewej flanki, wsparty przez piechotę, potrójne okopy rosyjskie. Rotmistrz Zbigniew Dunin-Wąsowicz osobiście poprowadził swoich ułanów do walki. Po przekroczeniu bagnistych brzegów rzeczki Rokitnianki, Dunin-Wąsowicz skierował 3 szwadron do rezerwy, a z 2 ruszył do ataku. W ciągu około 15 minut ułani przedarli się przez 3 linie wroga. Z szarży z 64 ułanów wróciło sześciu. Szarża nie została w całości wykorzystana. Oddziały piechoty w niedostatecznym stopniu wsparły ułanów. Rotmistrz Zbigniew Dunin-Wąsowicz w szarży poległ. Oddziały piechoty w niedostatecznym stopniu wsparły ułanów. 15 czerwca 1915 roku w Rarańczy na miejscowym cmentarzu odbył się pogrzeb 15 poległych w szarży ułanów.

14 lutego 1831 roku - bitwa pod Stoczkiem

Jan Rosen, Bitwa pod Stoczkiem, 1890

14 lutego 1831 roku wojska polskie pod dowództwem gen. Józefa Dwernickiego stoczyły pierwszą zwycięską bitwę powstania listopadowego. Polacy rozgromili liczniejszy korpus gen Fiodora
Gejsmara. Bitwa pod Stoczkiem oprócz poprawienia nastrojów w całym Królestwie nie miała znaczenia ani strategicznego, ani taktycznego. O zwycięstwie Polaków zdecydowało zlekceważenie polskiej kawalerii, brak zgrania rosyjskich kolumn, niesprawdzenie warunków terenowych, które zmusiły do natychmiastowego przyjęcia bitwy bez rozwinięcia swych sił. Ukazała się też mała zwrotność i marne wyszkolenie rosyjskiej kawalerii kontrastujące z nieźle wyszkoloną i bardzo dobrze dowodzoną kawalerią polską. W bitwie ukazał się talent dowódczy Dwernickiego, który był jednym z nielicznych (obok m.in. gen. Ignacego Prądzyńskiego) generałów wierzących w zwycięstwo z Rosją.

Schlacht bei Stoczek
Der Novemberaufstand von 1830/1831 (auch Polnisch-Russischer Krieg 1830/1831 genannt) war der erste größere Aufstand der Polen nach dem Wiener Kongress, der die Unabhängigkeit Polens zum
Ziel hatte. Die polnischen Truppen siegten in den Schlachten von Stoczek, Wawer, Dembe Wielkie 
und Iga. Schlacht bei Stoczek (14 Februar1831) war erste russische Niederlage.

Zaślubiny Polski z morzem - 10 luty 1920 r.

Wojciech Kossak, Zaślubiny Polski z morzem

W październiku 1919 roku gen. Józef Haller  objął dowództwo Frontu Pomorskiego, utworzonego w celu pokojowego i planowego odzyskania Pomorza, zgodnie z ustaleniami traktatu wersalskiego, odebranego Polsce wskutek rozbiorów. Poszczególne miejscowości przejmowano od wycofujących się wojsk niemieckich aż do 11 lutego 1920, kiedy ostatni żołnierze opuścili Gdańsk. Pomimo kilku incydentów, wśród których było kilka prób stawiania zbrojnego oporu, a także liczne przypadki sabotażu, odzyskiwanie Pomorza dla Polski przebiegało bez większych zakłóceń. 10 lutego 1920 generał Józef Haller przybył do Pucka, gdzie dokonał symbolicznych zaślubin Polski z Bałtykiem.

Głównym punktem zorganizowanych wtedy uroczystości była msza święta dziękczynna. W czasie mszy świętej duchowni poświęcili Banderę Polską, którą przy huku 21 salw armatnich podniesiono na maszcie jako znak objęcia przez Polskę Marynarkę Wojenną wachty na Bałtyku. W imieniu dotychczasowych strażników Wybrzeża rybak kaszubski, szyper Jakub Myślisz, przekazał symbolicznie straż w ręce polskiego marynarza. W dniu tym, co Kaszubi uważali za dobry znak, 
Zatoka Pucka była zamarznięta. Zaślubiny odbyły się poprzez wrzucenie pierścienia do morza. 
Polska objęła 10 lutego odcinek wybrzeża morskiego, które wraz z Mierzeją Helską liczyło 140 km zaniedbanego gospodarczo wybrzeża Bałtyku. Wojciech Kossak zainspirowany tym wydarzeniem namalował obraz "Zaślubiny Polski z Bałtykiem" (1931). 

Heirat Polens mit dem Meer
1919 bis 1920 überwachte General Haller mit seinen Truppen die Übergabe des Polnischen Korridors
 und einiger Teile vonWestpreußen an Polen gemäß den Bestimmungen des Versailler Vertrags. Am 10. Februar 1920 in Putzig (Puck) war er die Hauptperson der feierlichen Zeremonie der "Heirat Polens mit dem Meer": Unter Anwesenheit von hohen Staatsdignitären warf er einen goldenen Ring 
mit dem polnischen Staatswappen ins Meer.

Bitwa pod Grochowem - ciąg dalszy

Wojciech Kossak, Fragment spod Grochowa, 1906, Olej na płótnie. 60 x 85 cm.

Bitwa pod Olszynką Grochowską - 25 luty 1831 r.

Obraz Wojciecha Kossaka przedstawiający "czwartaków" podczas bitwy pod Olszynką Grochowską.

25 lutego 1831 roku nacierające na Warszawę rosyjskie wojska Iwana Dybicza zostały powstrzymane przez wojsko polskie dowodzone przez Józefa Chłopickiego. Bitwa była nierozstrzygnięta, ale Rosjanie odstąpili od ataku na Warszawę. Wojciech Kossak wielokrotnie malował obrazy ilustrujące tę bitwę, a nawet zamierzał namalować panoramę Bitwy pod Grochowem.

Bitwa pod Górą św. Anny - 21 maja 1921

Wojciech Kossak, Bitwa pod Górą św. Anny

W dniach od 21-26 maja 1921 roku, na Górze Świętej Anny miały miejsce walki w czasie III Powstania Śląskiego. Oddziały Freikorpsu zaatakowały zajętą przez Ślązaków górę od północy. Powstańcy nie byli w stanie utrzymać swoich pozycji obronnych. Po przesunięciu linii obronnej główne walki miały miejsce na zachodnich i północno-zachodnich przedpolach Masywu Chełmskiego. Powstańcy odnieśli sukces i z czasem wyparli Niemców. W dniu 25 maja dowództwo Selbstschutzu zaproponowało zawieszenie broni.  26 maja Naczelna Komenda Wojsk Powstańczych zabroniła podejmowania akcji zaczepnych przeciw Niemcom, ponieważ były perspektywy na zawarcie rozejmu. Jednak po podziale Górnego Śląska Góra Świętej Anny została w granicach Niemiec.