Jan Matejko, Przyjęcie Żydów R.P. 1096, 1889

Olej na płótnie. 76 x 112 cm.
Muzeum Narodowe, Warszawa

Pierwsza masowa migracja Żydów do Polski z Zachodniej Europy miała miejsce w czasie pierwszej krucjaty w 1098. Zachęceni tolerancyjnymi rządami Bolesława III Krzywoustego, osiedlali się na terenie całego ówczesnego państwa polskiego. Polski książę dbał o wspólnotę żydowską, ponieważ rozumiał jej korzystny wpływ na rozwój gospodarki państwa. Dysponujący kapitałem Żydzi szybko wzbudzili zaufanie władców Polski, którzy niejednokrotnie się u nich zapożyczali.

Na obrazie widzimy jak przed Płocką Katedrą Książę Władysław I Herman z synami Bolesławem III Krzywoustym i najstarszym Zbigniewem przyjmują Żydów. Scena przedstawiona na obrazie... raczej nie wydarzyła się.

Wprawdzie para książęca najczęściej przebywała w Płocku, dotyczyło to najprawdopodobniej terenów mazowieckich. Poza tym Matejko mógł się zainspirować pogromem w Pradze (1096), w wyniku którego Żydzi zaczęli przybywać do Polski. Byli tu przyjmowani przyjaźnie. Taką interpretację może sugerować data w tytule obrazu.