Historia wykuta w macewach

Zapomniane, udane powstanie z 1806 roku

Jan Gładysz, Wjazd Jana H. Dąbrowskiego do Poznania

O tym powstaniu wielu całkowicie już zapomniało, a był to pierwszy wygrany przez Polaków zryw niepodległościowy. Powstanie wielkopolskie 1806 roku było zbrojnym wystąpieniem ludności polskiej przeciw wojskom pruskim. Wojna pomiędzy Francją a Prusami dała nadzieję mieszkańcom Wielkopolski na odzyskanie niepodległości. Napoleon wydał rozkaz stworzenia legii z polskich dezerterów z pruskiej armii. Do zadania tego wyznaczył generała Jana Henryka Dąbrowskiego. 3 listopada 1806 r. wjechał do Poznania, ten wjazd przerodził się w manifestację patriotyczną. W tym samym dniu wydano odezwę do narodu wzywającą do walki z zaborcą. W związku z tym oddziały formowano głównie w dużych ośrodkach miejskich, takich jak Poznań czy Kalisz. Oddziały powstańcze oraz wojska składające się z rekrutów powołanych przez Dąbrowskiego systematycznie oczyszczały Wielkopolskę z oddziałów pruskich. Jeszcze w listopadzie zajęto twierdzę na Jasnej Górze a działania stopniowo przenosiły się na sąsiednie tereny. W styczniu 1807 roku wyruszono na Pomorze, walki toczyły się m.in. w Gnieźnie i Tczewie, gdzie Dąbrowski został ranny, w maju zaś zajęto Gdańsk i na koniec 15 czerwca Królewiec. W lipcu 1807 r. podpisano traktat tylżycki, w którym Rosja uznała Księstwo Warszawskie, formalnie niepodległe chociaż podporządkowane Francji.

Podglądanie w Rzymie

Jan Matejko, Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem

6 listopada 1500 roku przebywający w Rzymie Mikołaj Kopernik obserwował zaćmienie księżyca. A powyżej stosowny obraz Mistrza Jana Matejki "Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem".

Akt 5 listopada

kartka dotycząca Aktu 5 listopada z życzeniami gubernatora v. Beselera

5 listopada 1916 roku władze niemieckie i austriackie wydały tzw. Akt 5 listopada gwarantujący Polakom powstanie w przyszłości samodzielnego państwa polskiego z ziem odebranych Rosji. Nie zostały sprecyzowane granice przyszłej monarchii. Akt zawierał natomiast sformułowania dotyczące stworzenia armii polskiej. Po nieudanych próbach pozyskania polskiego rekruta Austro-Węgry i Cesarstwo Niemieckie podjęły podobne działania wobec Litwy i Ukrainy. Niemniej sprawa polska znów ożyła na arenie międzynarodowej.

Wielki podręcznik historii, wykuty w kamieniu i krzyżach

W Święto Niepodległości, w niedzielę 11 listopada o godzinie 11.30 odbędzie się spacer po Powązkach Wojskowych, cmentarzu, który jest jak wielki podręcznik historii. Tu spoczywają powstańcy listopadowi i styczniowi, ale i Rosjanie z armii carskiej. Są mogiły obrońców kraju z 1920 roku i groby Juliana Marchlewskiego czy Karola Świerczewskiego, którzy wkraczali wtedy z Armią Czerwoną. Spoczywają dowódcy AK, żołnierze Polski Podziemnej i elita komunistyczna na czele z B. Bierutem i W. Gomułką. Znajdują się tu groby wielu ofiar katastrofy smoleńskiej z 2010 roku. Obok żołnierzy i polityków pochowano tu sławy sportu i kultury: Feliksa Stamma, Kazimierza Górskiego, Jerzego Kuleja, Tadeusza Łomnickiego czy Jana Brzechwę.

Na spacerze dowiesz się m. in.

- o najsłynniejszym szpiegu CIA w dawnym bloku wschodnim;

- gdzie znajduje się grób autora Pana Kleksa;

- gdzie jest mało krzyży, ale wielu towarzyszy;

- o tym kto "wyjechał w futerku, a wrócił w pudełku";

- o losach Antka Rozpylacza;

- o tragicznych losach Alka, Rudego i Zośki, przyjaciół i żołnierzy Szarych Szeregów;

- o tajemniczym zniknięciu krzyża katyńskiego;

- z jakim generałem chodziło się na zakupy w czasach PRL-u;

- czyje charakterystyczne "r" znała cała Polska;

- o Papie, który uczył porządnie lać!

- komu zamiast kwiatków i zniczy ofiarować można długopis;

- kto ratował ludzkie serca i dbał o Polaków zdrowie;

- kim był człowiek, który pomagał ludziom... i  wiele innych ciekawostek.

Spacer rozpoczyna się o godzinie 11.30 i trwa około 2 godzin. Cena spaceru wynosi 10 zł od osoby dorosłej, 5 zł uczniowie i studenci, gratis dzieci do lat 10 zł. 

Powiew historii na Starych Powązkach

Śmierć Zygmunta II Augusta

Jan Matejko, Śmierć Zygmunta II Augusta w Knyszynie

Jan Matejko namalował obraz przedstawiający śmierć ostatniego Jagiellończyka na tronie polskim - króla Zygmunta II Augusta. Widzimy poruszony cały dwór, a w centrum kapłana przybyłego wraz z ministrantem, aby udzielić umierającemu wiatyku.

Ostatni polski Jagiellończyk

Zygmunt II August, warsztat Lukasa Cranacha Młodszego, ok. 1555

7 lipca 1572 roku w Knyszynie zmarł bezpotomnie król Polski i wielki książe litewski Zygmunt II August jako ostatni polski monarcha z linii męskiej dynastii jagiellońskiej. Po jego śmierci królami RP zostawali królowie elekcyjni począwszy od Henryka Walezego.

Ostatni król Polski

Marcello Bacciarelli, Stanisław August w stroju koronacyjnym 

1764. Olej na płótnie. 265 x 134,5 cm.
Zamek Królewski w Warszawie.

Polonia Malczewskiego

Polonia Jacka Malczewskiego to kobieta, która jest uwielbiana przez mężczyznę. Miłość do Ojczyzny ukazana jak miłość kobiety i mężczyzny.

Na etapie, Jacek Malczewski

Etap (określenie żargonowe), to pomieszczenia w których przetrzymywano zesłańców gnanych na Sybir po każdym dniu podróży. Były to zazwyczaj pomieszczenia ciasne (typu barakowego), pozbawione podstawowych wygód, brudne, zarobaczone i przeznaczone wyłącznie na nocleg dla zesłańców i odpoczynek dla ich eskorty. Podróżowanie etapami z centrum Rosji za Ural trwało (w zależności od pory roku) od kilku do kilkunastu miesięcy, a śmiertelność – przede wszystkim ze względu na choroby zakaźne, ale również z wycieńczenia i głodu – sięgała 10% zesłańców.

Sojusz prusko-rosyjski w Kaliszu - 28 lutego 1813 roku

W Kaliszu Imperium Rosyjskie i Królestwo Prus zawarli 28 lutego 1813 sojusz zaczepno-obronny przeciw Francji Napoleona. Do sojuszu zaproszono Wielką Brytanię i Austrię. Rosja zobowiązała się wystawić 150 tysięczną armię przeciw Napoleonowi. 27 marca Prusy wypowiedziały wojnę Francji. W 1835 roku odbyły się w Kaliszu wielkie manewry wojsk pruskich i rosyjskich dla upamiętnienia tego sojuszu.

Marna frontu wschodniego - bitwa przasnyska 1915 rok

rosyjska propaganda - zdobycie niemieckiego sztandaru pułkowego

Bitwy I wojny światowej są Polakom słabo znane. A na terenach polskich rozgrywały się znaczące bitwy frontu wschodniego. Wśród nich była bitwa przasnyska stoczona została od 18 lutego do 26 marca 1915 roku. Po wygranej bitwie pod Tannenbergiem i przekształceniu się wojny na Zachodzie w wojnę pozycyjną, dowództwo niemieckie zdecydowało, że główne walki w 1915 roku odbędą się na froncie wschodnim. Miasto Przasnysz zyskało na znaczeniu militarnym jako miejsce przełamania frontu przez 8 Armię niemiecką z zamiarem kontynuowania natarcia na Warszawę. Plan nie powiódł się i po pierwszych sukcesach wojska niemieckie zostały przez Rosjan odparte.Walki lutowe zamieniły okoliczne wioski w zgliszcza, zabudowa Przasnysza we wszystkich bitwach odniosła 70% a na wsiach 80% zniszczeń, tysiące ludzi straciło życie bądź zostało okaleczonych a rezultat militarny został nieosiągnięty. Niemcy nie zdołali zabezpieczyć linii Mława-Przasnysz-Pisz ani wyjść na linię Narwi. Wojska niemieckie jak na warunki frontu wschodniego poniosły duże straty w ludziach, sprzęcie i straciły sztandar pułkowy. Rosjanie mimo zwycięstwa nie zdołali rozbić wojsk niemieckich ani zagrozić Prusom Wschodnim, jedynie zdobyli sukces propagandowy rozpowszechniając wzięcie do niewoli 14 000 jeńców niemieckich pod Przasnyszem, wynikiem tego gazety określały bitwę przasnyską jako "Marnę frontu wschodniego". Najwięcej skorzystali na Bitwie przasnyskiej Francuzi i Anglicy, ponieważ Niemcy skierowali cztery Korpusy z frontu zachodniego na wschodni.

Rugi pruskie

Konstanty Górski, Rugi pruskie, 1915

26 marca 1885 rozpoczęły się tzw. rugi pruskie czyli masowe wysiedlenia Polaków (i w mniejszej liczbie Żydów) z  Prus w latach 1885-1890. Stały się jednym z symboli antypolskiej polityki niemieckiej wobec Polski  pod zaborami.
Rozporządzenie wykonano z całą brutalnością. W początkowych miesiącach zostało wysiedlonych prawie 26 tysięcy osób, głównie robotników i rzemieślników zamieszkałych we wschodnich prowincjach Prus. Wysiedlenia kontynuowano w następnych latach i do 1890 roku liczba wysiedlonych przekroczyła 30 tys. osób

Litewska Jasna Góra - oblężenie Lachowicz

Juliusz Kossak, Jan Chryzostom Pasek pod Lachowiczami

Oblężenie Lachowicz miało miejsce pomiędzy 23 marcem a 28 czerwcem 1660 podczas wojny polsko-rosyjskiej. Armia rosyjska w sile ok. 11 tys. żołnierzy pod wodzą Iwana Andrzejewicza Chowańskiego obległa Lachowicze, jedną z największych twierdz RON-u na Białorusi. Obroną dowodził Stanisław Michał Judycki.
Podczas trzech miesięcy oblężenia twierdza wytrzymała cztery rosyjskie szturmy.  Udaną obronę Lachowicz ówcześni ludzie przypisywali interwencji Matki Boskiej, przez co zyskała miano "litewskiej Jasnej Góry". Była to obok Słucka jedyna forteca Wielkiego Księstwa Litewskiego, która pozostała niezdobyta aż do końca wojny polsko-rosyjskiej.